
Cập nhật ngày 30/10/2026
Đa số người có nang ở buồng trứng chẳng thấy dấu hiệu gì: họ vẫn sinh hoạt, hành kinh như thường và chỉ biết mình có nang khi đi khám vì một lý do khác. Dấu hiệu thường lộ ra khi nang đủ lớn để chèn vào cơ quan bên cạnh, khi nang chảy máu, vỡ hoặc kéo buồng trứng xoắn lại. Vì vậy điều đáng quan tâm không chỉ là “có triệu chứng gì” mà còn là triệu chứng xuất hiện kiểu nào, lặp lại bao nhiêu lần và đi kèm điều gì.
Vì sao u nang buồng trứng thường không có dấu hiệu?
U nang buồng trứng hay “im lặng” vì đa số là nang nhỏ, mềm và sinh ra theo nhịp rụng trứng. Buồng trứng nằm sâu trong vùng chậu, có khoảng trống xung quanh, nên một túi dịch vài centimet chưa đủ để đè lên bàng quang hay ruột.
Loại hay gặp là nang cơ năng: nang noãn không vỡ đúng hẹn, hoặc phần vỏ nang còn lại sau rụng trứng đọng dịch. Các nang này đa số có đường kính dưới 1,5 cm, chỉ ít trường hợp vượt quá 5 cm, và thường tự xẹp sau vài ngày tới vài tuần. Nhóm u lành thật sự như u bì hay u tuyến lớn chậm qua nhiều tháng, nhiều năm, cơ thể thích nghi dần nên người mang u ít để ý.
Hệ quả thực tế là phần nhiều nang chỉ được tìm thấy một cách tình cờ trong buổi khám phụ khoa theo lịch, khi kiểm tra vì trễ kinh hoặc khi chụp vùng bụng vì bệnh khác. Không có triệu chứng chưa nói được nang lành hay không, và có triệu chứng cũng chưa có nghĩa là nang nguy hiểm.
Các biểu hiện hay gặp khi có nang
Khi đã có biểu hiện, nang thường gây tức nặng hoặc đau ở một bên bụng dưới, kèm cảm giác chướng bụng, đi tiểu nhiều lần, khó đi ngoài, đau khi quan hệ hoặc kỳ kinh thay đổi. Không dấu hiệu nào trong số này chỉ riêng u nang mới có; chúng có giá trị khi kéo dài, lặp lại hoặc đi cùng nhau.
Tức nặng hoặc đau âm ỉ một bên bụng dưới
Đây là cảm giác người có nang hay kể nhất: bụng dưới bên trái hoặc bên phải nặng, căng, như có vật đè, đôi lúc nhói lên khi đổi tư thế, cúi người hay chạy nhảy. Cơn đau có thể đến rồi đi, mức độ từ âm ỉ đến sắc. Một số người thấy đau lan ra thắt lưng hoặc mặt trong đùi cùng bên.
Đau một bên còn còn vô số nguyên nhân khác, từ đau giữa chu kỳ lúc rụng trứng tới viêm ruột thừa hay sỏi niệu quản. Đau riêng ở bên phải được phân tích ở trang về đau bên phải; tổng quan các nguyên nhân đau bụng dưới có ở trang tổng quan đau bụng dưới.
Chướng bụng, mau no, vòng bụng to dần
Khối lớn chiếm chỗ trong ổ bụng khiến bụng căng như đầy hơi, ăn vài miếng đã thấy no, quần áo cũ chật dần ở vòng eo dù cân nặng không đổi nhiều. Vì diễn ra chậm qua nhiều tuần, nhiều người nghĩ mình tăng cân hay rối loạn tiêu hoá và bỏ qua. Một khối sờ thấy được qua thành bụng là dấu hiệu cần đi khám sớm, kể cả khi chưa thấy đau.
Đi tiểu nhiều lần, khó đi ngoài
Buồng trứng nằm sát bàng quang phía trước và trực tràng phía sau. Nang lớn tì vào bàng quang làm buồn tiểu liên tục, mỗi lần đi lại ít; tì vào trực tràng gây táo bón, cảm giác đi ngoài chưa hết. Nếu kèm tiểu buốt, nước tiểu đục hoặc sốt thì nhiễm khuẩn tiết niệu lại là khả năng nên nghĩ tới trước.
Đau khi quan hệ, nhất là khi vào sâu
Kiểu đau này nằm sâu trong vùng chậu, xuất hiện ở một tư thế nhất định chứ không rát ở cửa âm đạo. Nó hay gặp với nang lạc nội mạc vì mô lạc chỗ thường kéo theo dính ở vùng chậu, nhưng cũng có thể gặp với nang lớn di động. Một cơn đau nhói dữ dội ngay sau gần gũi hay gắng sức, không dịu đi, là chuyện khác hẳn: có thể nang vừa vỡ và cần được khám ngay.
Kỳ kinh thay đổi
Một số người có nang thấy kỳ kinh ra nhiều hơn, ít hơn hoặc lệch ngày so với nếp cũ. Nang cơ năng đôi khi đi cùng một chu kỳ rụng trứng trục trặc nên kỳ kinh tháng đó đến muộn; nang lạc nội mạc thường đi kèm đau bụng kinh mỗi năm một nặng. Tuy vậy kinh nguyệt đổi khác có hàng chục nguyên nhân, và nhiều người mang nang có kỳ kinh hoàn toàn đều đặn.

Dấu hiệu khác nhau theo từng loại nang
Cùng gọi là u nang nhưng mỗi loại có “thói quen” riêng về thời điểm và kiểu triệu chứng. Bảng dưới gom lại những điểm hay gặp để người đọc hình dung, không dùng để tự kết luận mình có loại nang nào; chỉ thăm khám và chẩn đoán hình ảnh mới phân biệt được.
| Loại nang | Biểu hiện hay gặp | Lúc dễ gây chuyện |
|---|---|---|
| Nang noãn (cơ năng) | Thường không có gì; đôi khi tức nhẹ một bên quanh giữa chu kỳ | Khi to bất thường, có thể làm buồng trứng xoắn |
| Nang hoàng thể | Tức hoặc đau một bên ở nửa sau chu kỳ, có khi kinh đến muộn | Chảy máu trong nang hoặc vỡ, gây đau đột ngột; cũng gặp khi mới mang thai |
| U bì (u quái trưởng thành) | Thường im lặng nhiều năm, phát hiện tình cờ | Khối nặng, dễ kéo buồng trứng xoắn |
| U tuyến (dịch trong, dịch nhầy) | Bụng to dần, chướng, tiểu nhiều lần do khối lớn | Có thể đạt kích thước rất lớn trước khi gây đau |
| Nang lạc nội mạc | Đau bụng kinh nặng dần, đau khi quan hệ sâu, đau vùng chậu kéo dài | Đau tăng quanh kỳ kinh; có thể làm giảm cơ hội có con |
Nang lạc nội mạc là trường hợp mà triệu chứng thường do bệnh lạc nội mạc gây ra nhiều hơn là do bản thân cái nang; cơ chế của bệnh được giải thích riêng ở trang về lạc nội mạc. Còn hình ảnh “nhiều nang nhỏ” trên phiếu kết quả kèm kinh thưa, mụn, rậm lông thường thuộc về buồng trứng đa nang (PCOS), một rối loạn rụng trứng chứ không phải khối u.
Đau theo thời điểm trong chu kỳ: manh mối hay bị bỏ qua
Ghi lại cơn đau xảy ra ở thời điểm nào trong chu kỳ giúp phân biệt khá nhiều tình huống. Một cơn đau thoáng qua ở một bên bụng, kéo dài vài phút tới một hai ngày, rơi vào khoảng 14 ngày trước kỳ kinh và đổi bên giữa các tháng, thường là đau lúc rụng trứng, không phải dấu hiệu bệnh.
Ngược lại, cơn tức một bên kéo dài sang nửa sau chu kỳ, cùng một bên qua nhiều tháng, hoặc đến kèm kỳ kinh muộn, gợi ý một nang hoàng thể hay một khối có sẵn ở bên đó. Đau tăng dần quanh những ngày hành kinh và mỗi năm một nặng hơn lại hướng tới lạc nội mạc. Còn đau không liên quan gì tới lịch kinh, ngày nào cũng có, thì nên tìm cả nguyên nhân ngoài phụ khoa như ruột, tiết niệu.
Cách ghi đơn giản: mỗi lần đau, đánh dấu ngày, bên đau, mức đau từ 0 đến 10, kéo dài bao lâu và đang làm gì lúc đau. Sau hai, ba chu kỳ, nhìn lại sổ sẽ thấy cơn đau có theo nhịp kinh hay không, điều mà trí nhớ thường kể sai.
Khi nang xoắn hoặc vỡ: dấu hiệu cấp cứu
Xoắn hoặc vỡ nang biểu hiện bằng cơn đau bụng dưới hay vùng chậu đến đột ngột, dữ dội, thường kèm buồn nôn hoặc nôn. Đây là tình huống cấp cứu: cần tới bệnh viện có khoa cấp cứu ngay, không đợi tới lịch hẹn thông thường.
Xoắn phần phụ xảy ra khi buồng trứng, đôi khi cả vòi tử cung, xoay quanh cuống mạch máu khiến máu nuôi bị chặn. Nguy cơ cao hơn khi buồng trứng to trên khoảng 4 cm, nhất là do u lành như u bì; khi đang mang thai mà có nang hoàng thể lớn; khi đang dùng thuốc hỗ trợ rụng trứng; và ở người từng bị xoắn.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: trước cơn đau dữ dội, một số người đã có những đợt đau quặn từng cơn trong nhiều ngày, đôi khi vài tuần, rồi tự hết, có lẽ do buồng trứng xoắn nhẹ rồi tự xoay lại. Những đợt đau quặn một bên như vậy, nhất là ở người đã biết có nang, cần được khám sớm.
Vỡ nang hay gặp với nang hoàng thể có chảy máu. Cơn đau nhói xuất hiện bất ngờ, đôi khi ngay sau gần gũi hay gắng sức; nếu máu chảy nhiều vào ổ bụng, người bệnh có thể choáng váng, da tái, lạnh ẩm. Nhiều trường hợp vỡ nang nhỏ chỉ cần theo dõi, nhưng không thể tự biết ở nhà mình thuộc trường hợp nào.
Đến bệnh viện có khoa cấp cứu ngay khi có một biểu hiện ở khung này
- Đau bụng dưới hoặc vùng chậu bùng lên đột ngột, rất mạnh.
- Đau bụng kèm buồn nôn, nôn.
- Đau bụng kèm sốt.
- Choáng váng, ngất, da lạnh ẩm, thở nhanh.
- Đang trễ kinh hoặc nghi có thai mà đau lệch một bên hoặc ra máu âm đạo.
Xoắn buồng trứng là bệnh mà thời gian quyết định nhiều: tháo xoắn càng sớm, khả năng giữ lại buồng trứng càng cao. Vì vậy đừng uống thuốc giảm đau rồi nằm chờ khi cơn đau có các đặc điểm trên.
Những tình trạng dễ nhầm với dấu hiệu u nang
Đau một bên bụng dưới, chướng bụng hay tiểu nhiều lần đều không đặc hiệu, nên bác sĩ luôn xét nhiều khả năng cùng lúc. Ở người còn kinh mà có đau vùng chậu hoặc ra máu bất thường, việc đầu tiên là loại trừ có thai, đặc biệt là thai ngoài tử cung, vì bệnh này cũng gây đau lệch một bên và có thể chảy máu trong. Ai đã quan hệ mà kinh đến muộn nên thử que trước; cách đọc kết quả có trong bài que thử thai hai vạch.
Viêm ruột thừa khởi đầu thường đau quanh rốn rồi khu trú xuống hố chậu phải, kèm sốt nhẹ, chán ăn. Viêm vùng chậu thường đau cả hai bên, kèm khí hư bất thường, sốt hoặc đau khi quan hệ. Sỏi ở niệu quản làm đau quặn lan từ thắt lưng xuống bẹn, có khi tiểu ra máu. U xơ tử cung có thể gây tức bụng và tiểu nhiều lần giống u nang, nhưng thường đi kèm kinh ra nhiều, kéo dài; khối u xơ nằm ở tử cung chứ không ở buồng trứng.
Còn chướng bụng, đầy hơi đơn thuần sau ăn, đến rồi đi theo bữa và đỡ khi đi ngoài, phần nhiều là chuyện tiêu hoá. Điểm khiến bác sĩ để ý là chướng bụng xảy ra gần như hằng ngày, kéo dài nhiều tuần, mới xuất hiện ở người trước đó không bị.
Sau tuổi 50 và sau mãn kinh: khi nào triệu chứng cần nghĩ xa hơn
Ở người đã mãn kinh, nang cơ năng không còn sinh ra theo chu kỳ, và khả năng khối buồng trứng là ác tính tăng lên dù vẫn là số ít. Vì vậy những triệu chứng “bụng” kéo dài ở nhóm tuổi này được đánh giá thận trọng hơn.
Hướng dẫn của NHS (Anh) nêu bốn triệu chứng chính cần đi khám nếu xảy ra thường xuyên, khoảng 12 lần trở lên trong một tháng: bụng chướng hoặc đầy hơi; đau hay ấn đau ở bụng, vùng chậu; chán ăn hoặc mau no; buồn tiểu gấp hoặc đi tiểu nhiều lần hơn. Mệt kéo dài, sụt cân mà không giải thích được, đau lưng, thay đổi thói quen đi ngoài và chảy máu từ âm đạo khi đã mãn kinh cũng là những biểu hiện nên được kiểm tra.
Những triệu chứng này rất phổ biến và phần lớn do bệnh khác, không phải ung thư. Ý nghĩa của mốc “12 lần một tháng” là giúp tách cảm giác đầy bụng thỉnh thoảng với một thay đổi dai dẳng đáng được khám. Cách làm thực tế là ghi sổ triệu chứng trong bốn tuần: đánh dấu những ngày có chướng bụng hoặc đầy hơi, ngày đau bụng dưới hay vùng chậu kèm mức đau từ 0 đến 10, ngày ăn ít đã no hoặc chán ăn, ngày đi tiểu nhiều hơn thường lệ, cân nặng đầu và cuối tháng, và việc có ra máu âm đạo hay không nếu đã mãn kinh.
Mang sổ này theo khi đi khám, kèm thông tin người thân từng bị ung thư ở buồng trứng hay ở vú nếu có. Các thay đổi khác của tuổi chuyển tiếp xem ở trang về tiền mãn kinh.
Dấu hiệu ở trẻ gái mới có kinh và khi mang thai
Ở trẻ gái mới có kinh, nang cơ năng vẫn có thể hình thành khi chu kỳ chưa ổn định. Điều cần lưu ý là xoắn phần phụ, kể cả trên buồng trứng không có khối bất thường, gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên nhiều hơn ở người lớn. Một em gái đau dữ dội đột ngột ở bụng dưới kèm nôn không nên bị coi là “đau bụng kinh” hay “ngộ độc” rồi để ở nhà; cần đưa đi cấp cứu để bác sĩ xem xét.
Khi mới mang thai, buồng trứng thường có một nang hoàng thể giúp duy trì thai trong những tuần đầu, và nang này thường nhỏ đi khi bánh rau đảm nhận vai trò nội tiết. Nang hoàng thể lớn lại là điều khiến nguy cơ xoắn cao hơn. Thai phụ thấy đau lệch một bên dữ dội, đau kèm nôn hoặc ra máu cần đi khám ngay, vì ở giai đoạn này bác sĩ còn phải nghĩ ngay tới chửa ngoài tử cung.
Bác sĩ xác định có u nang bằng cách nào
Dấu hiệu chỉ gợi ý; để biết có nang hay không và nang thuộc loại nào, bác sĩ dựa vào hỏi bệnh, thăm khám và chẩn đoán hình ảnh. Không ai đoán được loại nang chỉ qua triệu chứng.
Buổi khám bắt đầu bằng câu hỏi về kỳ kinh gần nhất, thời điểm và kiểu đau, tiền sử lạc nội mạc, các lần phát hiện nang trước đó và bệnh của người thân. Khám bụng và khám phụ khoa giúp ước lượng khối to cỡ nào, có di động, có đau khi ấn hay không. Người còn kinh có đau vùng chậu hoặc ra máu bất thường thì thường được cho thử thai.
Siêu âm đầu dò đặt trong âm đạo là thăm dò đầu tay để thấy kích thước, vị trí và cấu trúc nang; nang đơn giản thành mỏng, không có phần đặc gần như luôn lành tính, bất kể kích thước. Khi hình ảnh có điểm đáng ngờ, nhất là sau mãn kinh, bác sĩ cân nhắc cho thử máu đo CA-125. Chỉ số này cũng tăng trong lạc nội mạc, u xơ tử cung, viêm vùng chậu, cả lúc đang hành kinh, nên một con số cao đứng riêng chưa nói lên điều gì. Nơi làm các thăm dò này sẽ do bác sĩ gợi ý.

Sau khi xác định có nang, phần lớn nang cơ năng chỉ cần kiểm tra lại sau một, hai chu kỳ để xem đã xẹp chưa. Nang nào tự hết, nang nào cần theo dõi lâu hay phải mổ, và cách đọc các chữ trên phiếu siêu âm được trình bày trong bài u nang buồng trứng có tự khỏi được không.
Khi nào cần đi khám phụ khoa
Ngoài các dấu hiệu cấp cứu đã nêu ở mục xoắn và vỡ nang, nên đặt lịch đi khám phụ khoa sớm, trong vòng vài ngày tới vài tuần khi có một trong những tình huống dưới đây. Không cần chờ triệu chứng nặng lên mới đi.
- Tức nặng hoặc đau một bên bụng dưới lặp lại qua nhiều chu kỳ.
- Bụng chướng, mau no, đi tiểu nhiều lần gần như hằng ngày trong vài tuần.
- Vòng bụng to dần hoặc tự sờ thấy khối ở bụng dưới.
- Đau khi quan hệ sâu, đau bụng kinh mỗi năm một nặng hơn.
- Đã biết có nang mà xuất hiện những đợt đau quặn từng cơn rồi tự hết.
- Đã mãn kinh mà có các triệu chứng trên, sụt cân hoặc ra máu âm đạo.
- Đang mong con mà có tiền sử nang hoặc đau vùng chậu kéo dài.
Khi đi khám, mang theo sổ ghi cơn đau và lịch kinh, mọi phiếu kết quả cũ (mỗi tờ ghi rõ hôm làm rơi vào thời điểm nào trong chu kỳ) và danh sách thuốc đang dùng. Muốn hình dung buổi khám diễn ra ra sao, xem hướng dẫn về khám phụ khoa.

Câu hỏi thường gặp
Nang nhỏ ở buồng trứng có gây đau không?
Đa số nang nhỏ không gây triệu chứng gì. Nang nhỏ vẫn có thể gây đau nếu chảy máu trong nang hoặc vỡ, thường là nang hoàng thể. Nếu đau dai dẳng mà nang rất nhỏ, bác sĩ sẽ tìm thêm nguyên nhân khác thay vì quy hết cho nang.
Đau bên trái hay bên phải thì đáng lo hơn?
Nang có thể ở bất kỳ bên nào, nên bên đau không nói lên mức độ nặng. Điều khác biệt là danh sách nguyên nhân cần loại trừ: đau bên phải còn phải nghĩ tới ruột thừa, đau bên trái hay liên quan đại tràng. Kiểu đau, tốc độ khởi phát và dấu hiệu đi kèm quan trọng hơn bên đau.
U nang buồng trứng có làm chậm kinh không?
Có thể, nhất là nang hoàng thể, vì nang tiếp tục tiết nội tiết làm kỳ kinh tháng đó đến muộn. Tuy vậy trễ kinh ở người đã quan hệ cần thử thai trước, vì có thai vẫn là lý do hay gặp hơn. Kinh trễ kèm đau lệch một bên thì cần đi khám ngay.
U nang có làm ra khí hư bất thường không?
Khí hư đổi màu, có mùi hay kèm ngứa không phải biểu hiện điển hình của nang ở buồng trứng; các biểu hiện này thường do viêm âm đạo hoặc cổ tử cung. Nếu vừa có khí hư bất thường vừa đau vùng chậu, sốt, bác sĩ sẽ nghĩ nhiều tới viêm vùng chậu.
Có nang buồng trứng thì có khó mang thai không?
Phần lớn nang không ảnh hưởng đến khả năng có thai. Nang lạc nội mạc và các trường hợp phải mổ cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ buồng trứng là những tình huống cần cân nhắc kỹ hơn. Người đang mong con nên báo điều này với bác sĩ ngay từ lần khám đầu.
Đang có kinh có đi khám u nang được không?
Được, nếu mục đích là kể triệu chứng, đọc lại kết quả cũ và nhận chỉ định. Lần siêu âm kiểm tra lại nang (làm ở cơ sở có chẩn đoán hình ảnh) thường được hẹn vào những ngày đã sạch kinh. Khi đặt lịch khám tại Alpha, bạn nên báo trước mình đang hành kinh để phòng khám sắp xếp giờ.
Kết luận
Biểu hiện của nang buồng trứng thường mờ nhạt và dễ lẫn với bệnh tiêu hoá, tiết niệu hay đau kinh thông thường. Thứ giúp nhận ra sớm là quy luật: đau cùng một bên qua nhiều chu kỳ, chướng bụng gần như hằng ngày, đau quặn từng cơn ở người đã biết có nang. Cơn đau đột ngột dữ dội kèm nôn hoặc choáng là dấu hiệu cấp cứu, cần tới bệnh viện ngay.
Sổ ghi triệu chứng và các phiếu cũ là thứ nên mang theo đầu tiên nếu bạn đã cầm phiếu ghi có nang, hoặc thấy những thay đổi kể trên kéo dài vài tuần. Với chúng, bác sĩ tại Phòng khám Phụ sản Alpha (53 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội) hỏi bệnh, khám phụ khoa, đối chiếu diễn biến qua các chu kỳ và cho biết cần thăm dò gì tiếp theo, ở đâu; ca có biến chứng hoặc cần phẫu thuật được hướng dẫn chuyển tới bệnh viện. Muốn giữ chỗ trước, bạn có thể hẹn qua biểu mẫu đặt lịch; các kỹ thuật phòng khám làm được xem ở điều trị phụ khoa.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh). Ovarian cyst
- NHS (Anh). Ovarian cancer: symptoms, xem lại 17/11/2025
- NHS (Anh). Ovulation pain, xem lại 17/07/2026
- ACOG. Ovarian Cysts (FAQ075, xem lại 07/2025)
- MSD Manual bản chuyên môn, mục Benign Adnexal Masses (Kilpatrick C), 06/2026
- MSD Manual bản chuyên môn, mục Adnexal Torsion (Kilpatrick C), 07/2026
