
Cập nhật ngày 15/11/2026
Cổ tử cung lộ tuyến độ 1 là cách ghi trên phiếu khám khi vùng biểu mô tuyến lan ra phía ngoài cổ tử cung còn hẹp, chiếm chưa tới một phần ba bề mặt. Phần đông chỉ cần theo dõi và giữ lịch sàng lọc, không phải đốt. Thủ thuật chỉ được bàn tới khi có triệu chứng gây phiền toái, viêm tái đi tái lại hoặc một chỉ định cụ thể khác, sau khi bác sĩ đã loại trừ viêm nhiễm và bất thường tế bào.
Độ 1, độ 2, độ 3 trên phiếu khám nghĩa là gì
Con số “độ” mô tả diện tích vùng đỏ quanh lỗ cổ tử cung mà bác sĩ nhìn thấy, không mô tả mức độ nặng của một bệnh. Vùng đỏ đó là lớp biểu mô trụ, vốn lót mặt trong của ống cổ tử cung, lại xuất hiện ở phần cổ ngoài, nơi thường chỉ có biểu mô lát.
Trong y văn tiếng Anh, hiện tượng này gọi là cervical ectropion hay cervical ectopy. Đây là một biến thể bình thường ở phụ nữ tuổi sinh sản. Tên gọi cũ “trợt cổ tử cung” dễ gây hiểu sai, bởi bề mặt cổ tử cung không hề bị trợt hay loét. Tài liệu hướng dẫn chuyên môn sản phụ khoa của Bộ Y tế năm 2015 xếp lộ tuyến trong mục tổn thương lành tính cổ tử cung nhưng không chia độ.
Cách chia ba độ là quy ước thực hành được nhiều cơ sở và đề tài nghiên cứu trong nước dùng khi soi cổ tử cung. Một nghiên cứu tại Nam Định năm 2023 dùng các mốc dưới đây:
| Mức ghi trên phiếu | Phần bề mặt cổ tử cung có biểu mô tuyến | Thường gặp trong thực hành |
|---|---|---|
| Độ 1 | Dưới 1/3 | Vùng hẹp, thường tình cờ thấy trong lần khám thường quy |
| Độ 2 | Khoảng 1/3 tới 2/3 | Vùng rộng vừa, dễ tiết nhầy và rỉ máu khi va chạm hơn |
| Độ 3 | Trên 2/3 | Còn được gọi là lộ tuyến diện rộng |
Mỗi nơi có thể ghi mốc hơi khác: có tài liệu viết độ 1 là “dưới 30%”, độ 2 là “50 đến 70%”, có nơi quy ra centimet. Lý do là phân độ dựa trên ước lượng bằng mắt khi soi chứ không phải phép đo chuẩn hoá, nên hai lần khám ở hai nơi có thể lệch nhau một độ. Vì thế, câu nên hỏi bác sĩ không phải “độ mấy” mà là vùng lộ tuyến có đang viêm không và có điểm nào cần kiểm tra thêm không.
Vì sao cổ tử cung có vùng lộ tuyến
Nguyên nhân nằm ở nội tiết tố nữ chứ không ở chuyện vệ sinh kém. Biểu mô tuyến ở cổ tử cung rất nhạy với nội tiết, nên khi lượng nội tiết tăng, vùng biểu mô này lan ra mặt ngoài nhiều hơn.
Tình trạng này hay gặp trong những năm đầu sau khi có kinh, khi mang thai, ở người ngừa thai bằng nội tiết, và có thể có sẵn từ lúc mới sinh. Trong tháng đầu đời, khoảng 68% bé gái có lộ tuyến do nhận nội tiết của mẹ qua nhau thai. Sau mãn kinh, nội tiết giảm, cổ tử cung co lại và vùng giáp ranh hai loại biểu mô lùi vào trong ống, nên lộ tuyến hiếm gặp ở nhóm tuổi này.
Tỷ lệ gặp ở phụ nữ nói chung dao động từ 17% đến 50%, và lên tới 80% ở nhóm vị thành niên đã có sinh hoạt tình dục. Người uống viên ngừa thai có tỷ lệ cao hơn, còn người chỉ dùng bao cao su thì thấp hơn. Một hiện tượng xuất hiện ở tới một nửa số phụ nữ tuổi sinh sản khó có thể coi là bệnh cần chữa ở tất cả mọi người.
Nói gọn lại, không ít người có lộ tuyến ngay từ lúc chào đời, còn người trẻ, người đang mang thai, đã từng sinh con hoặc đang uống viên ngừa thai phối hợp thì dễ gặp hơn.
Dấu hiệu thường gặp ở lộ tuyến độ 1
Đa số người mang lộ tuyến độ 1 chẳng thấy gì lạ, chỉ biết khi được đặt mỏ vịt hoặc lấy mẫu tế bào. Khi có biểu hiện, chúng thường nhẹ và liên quan tới đặc điểm mỏng, nhiều mạch máu của biểu mô tuyến.
Lớp tế bào tuyến rất mỏng manh, nên chỉ cần cọ xát là có thể rỉ chút máu: sau lúc gần gũi, vào giữa chu kỳ, sau khi lấy mẫu sàng lọc, thậm chí sau khi chạy bộ. Tế bào tuyến cũng tiết nhầy, nên lượng dịch âm đạo có thể nhiều hơn bình thường dù không có nhiễm trùng. Riêng vùng lộ tuyến thì không gây cảm giác đau.
Dịch nhiều mà vẫn trong hoặc trắng, không có mùi khó chịu thì thường chưa phải dấu hiệu viêm. Khí hư bình thường có màu trong hoặc trắng, có thể dính hoặc trơn, và nhiều lên trong thai kỳ hoặc khi đang ngừa thai. Ngược lại, khi khí hư đổi màu, đổi mùi, đổi độ đặc, kèm ngứa, rát hoặc đau vùng chậu, cần khám để tìm tác nhân viêm thay vì đổ cho lộ tuyến.
Lộ tuyến đơn thuần, lộ tuyến kèm viêm và hình ảnh cần loại trừ
“Lộ tuyến” và “viêm lộ tuyến” là hai chuyện khác nhau: một bên là đặc điểm của bề mặt cổ tử cung, một bên là tình trạng nhiễm trùng có tác nhân cụ thể. Lộ tuyến có liên quan tới viêm cổ tử cung mạn tính, vì một số vi khuẩn lây truyền khi gần gũi dễ bám vào biểu mô tuyến hơn. Bảng dưới tách ba tình huống hay bị gộp làm một.
| Tình huống | Thường ghi nhận | Hướng xử trí thường dùng |
|---|---|---|
| Lộ tuyến đơn thuần | Không triệu chứng, hoặc dịch nhầy trong, trắng hơi nhiều; tế bào học bình thường | Không cần điều trị; khám và sàng lọc theo lịch |
| Lộ tuyến kèm viêm | Khí hư đục, đổi màu, có mùi; xét nghiệm dịch tìm thấy tác nhân | Điều trị đúng tác nhân theo chỉ định bác sĩ trước; chưa đốt khi còn viêm |
| Hình ảnh cần loại trừ tổn thương khác | Ra máu sau quan hệ kéo dài, vùng đỏ không điển hình khi soi | Xét nghiệm tế bào, soi; lấy mẫu sinh thiết khi bác sĩ thấy cần |
Phân biệt được ba tình huống này giúp tránh hai sai lầm hay gặp: đốt khi còn viêm, và đặt thuốc kéo dài cho một vùng lộ tuyến không hề viêm. Viêm lộ tuyến ở mức rộng hơn cùng các lựa chọn thủ thuật được phân tích riêng trong bài viêm lộ tuyến độ 2.
Lộ tuyến độ 1 nguy hiểm tới mức nào
Lộ tuyến độ 1 đơn thuần không phải tổn thương tiền ung thư, cũng không phải nguyên nhân gây hiếm muộn. Vùng lộ tuyến còn thường tự thu hẹp theo thời gian.
Dù vậy, vẫn có lý do để không bỏ qua lịch khám. Vùng giáp ranh giữa biểu mô tuyến và biểu mô lát, gọi là vùng chuyển tiếp, chính là nơi virus HPV nguy cơ cao tác động. Nhiễm HPV dai dẳng là căn nguyên của bệnh ung thư này; quãng đường từ lúc tế bào mới biến đổi đến khi thành ung thư thường dài 15-20 năm. Khoảng thời gian dài đó là cơ hội để sàng lọc phát hiện sớm, bất kể cổ tử cung có lộ tuyến hay không.
Với chuyện có con, lộ tuyến hẹp, không viêm không cản trở việc thụ thai. Khi đang mang thai, lộ tuyến thường rộng ra do nội tiết tăng và đa số tự thu lại sau sinh; thủ thuật diệt tuyến không được khuyến nghị trong thai kỳ.
Bác sĩ đánh giá lộ tuyến độ 1 như thế nào
Chẩn đoán lộ tuyến dựa vào khám mỏ vịt và soi cổ tử cung; các xét nghiệm đi kèm nhằm trả lời câu hỏi có viêm hay có bất thường tế bào hay không. Lộ tuyến thường lộ ra trong một lần khám vùng chậu thường quy hay lúc làm Pap.
Khi khám mỏ vịt, bác sĩ thấy một vùng đỏ hồng, mịn quanh lỗ cổ tử cung, đôi khi phủ nhầy. Soi cổ tử cung giúp phóng đại bề mặt, khoanh rõ ranh giới hai loại biểu mô và ước lượng diện tích để ghi độ. Chấm acid acetic pha loãng lên bề mặt giúp nhận ra vùng bắt màu trắng bất thường cần chú ý; quy trình soi được giải thích kỹ ở bài soi cổ tử cung.
Khí hư bất thường thì bác sĩ cho làm xét nghiệm dịch để tìm tác nhân. Nếu đã đến hạn sàng lọc, bác sĩ chỉ định xét nghiệm tế bào hoặc HPV, hay giới thiệu nơi làm xét nghiệm thích hợp. Tế bào học phải bình thường thì mới bàn tới đốt, nên kết quả sàng lọc gần đây là phần không thể thiếu khi đánh giá.

Lộ tuyến độ 1 có cần điều trị không
Thường là không. Nguyên tắc chung là chỉ xử lý lộ tuyến lúc đã có triệu chứng, còn vùng lộ tuyến hẹp, không triệu chứng cơ năng thì để yên. Đa phần người có lộ tuyến chẳng có triệu chứng gì và cũng không phải điều trị.
Sở dĩ có thể chờ là nhờ hiện tượng chuyển sản. Biểu mô lát ở cổ ngoài dần lan vào thay thế biểu mô tuyến, làm vùng đỏ thu hẹp lại theo năm tháng. Quá trình này có thể để lại vài nang nhỏ chứa nhầy, gọi là nang Naboth, cũng là biến đổi lành tính. Điều trị thường quy cho người không triệu chứng không đem lại lợi ích.
Trước khi bàn tới thủ thuật, cần loại trừ nhiễm trùng và bất thường tế bào, và chỉ điều trị khi triệu chứng thật sự gây phiền toái.
Độ 2 cũng không tự động đồng nghĩa với “phải đốt”. Hướng dẫn của Bộ Y tế chỉ liệt kê những trường hợp có chỉ định điều trị: lộ tuyến rộng và tiết dịch nhiều, lộ tuyến kèm viêm âm đạo và cổ tử cung tái đi tái lại, lộ tuyến đi kèm vô sinh, hoặc vùng lộ tuyến rộng mà người phụ nữ muốn đặt dụng cụ tử cung. Trên thực tế còn một lý do nữa: rỉ máu lặp đi lặp lại tới mức ảnh hưởng sinh hoạt.
Các hướng xử lý, từ theo dõi đến thủ thuật
Hướng xử lý đi từ nhẹ tới can thiệp, và người có lộ tuyến độ 1 thường dừng ở bước đầu tiên. Đó là theo dõi, khám và sàng lọc đúng hẹn, không tốn tiền thủ thuật.
Khi xét nghiệm tìm thấy tác nhân gây viêm, bước tiếp theo là điều trị tác nhân đó bằng thuốc theo đơn của bác sĩ. Thuốc nhằm dập tắt viêm, không “xoá” được vùng lộ tuyến; vùng này tự thu nhỏ qua chuyển sản. Với người có triệu chứng mà đang uống viên ngừa thai phối hợp, có thể cân nhắc đổi cách ngừa thai, sau khi được tư vấn.
Đốt điện, áp lạnh hoặc laser là bước sau cùng. Theo Bộ Y tế, điều kiện để đốt gồm: không còn viêm nhiễm, test acid acetic âm tính, tế bào cổ tử cung không có bất thường biểu mô; nên làm vào khoảng hai, ba ngày sau khi sạch kinh và không muộn hơn ngày thứ mười của vòng kinh. Các thủ thuật này không phải lúc nào cũng làm hết triệu chứng, đôi khi còn khiến triệu chứng nặng hơn, nên cần cân nhắc kỹ lợi ích trước khi làm. Điểm khác nhau giữa các kỹ thuật và các bước của một lần làm thủ thuật được trình bày trong bài viêm lộ tuyến độ 2 đã nhắc ở trên.
Sau thủ thuật, dịch loãng có thể lẫn ít máu trong vài tuần đầu là phần của quá trình lành. Người bệnh được dặn tạm ngưng quan hệ ít nhất bốn tuần và hẹn tái khám sau ba tháng. Quay lại cơ sở y tế ngay khi thấy một trong những dấu hiệu kể sau:
- Sốt kéo dài quá 2 ngày.
- Chảy máu nhiều từ âm đạo.
- Khí hư ra nhiều, có mùi lạ.
- Đau bụng dưới nhiều.

Chăm sóc hằng ngày khi có lộ tuyến độ 1
Không có cách vệ sinh nào làm vùng lộ tuyến nhỏ đi, nhưng chăm sóc đúng giúp hạn chế viêm. Rửa bên ngoài bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ không mùi là đủ; không nên dùng xà phòng, gel có hương liệu, khăn ướt tạo mùi và không thụt rửa bên trong âm đạo, vì những thói quen này làm mất cân bằng môi trường tự nhiên.
Bao cao su giúp giảm khả năng nhiễm các tác nhân lây truyền khi gần gũi, vốn hay gây viêm ở biểu mô tuyến. Ai hay rỉ máu thì nên ghi lại số lần để kể với bác sĩ, thay vì tự đặt thuốc. Quan trọng hơn cả là giữ đúng lịch sàng lọc: chương trình của NHS gửi thư mời người từ 25 tới 64 tuổi đi sàng lọc mỗi 5 năm, còn WHO khuyến nghị sàng lọc bằng xét nghiệm hiệu năng cao 5-10 năm một lần từ tuổi 30. Đối tượng và tuổi bắt đầu sàng lọc được tổng hợp trong bài về lịch tầm soát theo độ tuổi.
Chi phí khám khi phiếu ghi lộ tuyến độ 1
Với phần lớn người có kết quả độ 1, khoản chi thực tế chỉ là buổi khám và các xét nghiệm sàng lọc theo lịch. Chi phí thủ thuật chỉ phát sinh khi có chỉ định rõ ràng.
Theo trang giá công khai của Alpha, một lượt khám phụ khoa gói tiêu chuẩn có giá 300.000 đồng, gói chuyên gia 500.000 đồng; hai gói giống nhau về các bước khám, chỉ khác người khám. Mức giá đăng trên trang có thể điều chỉnh, vì thế lễ tân sẽ báo lại con số đang áp dụng lúc khách đặt hẹn. Riêng soi và các thủ thuật ở cổ tử cung tính thêm, bác sĩ báo khoản này cho khách trước khi làm.
Khi nào cần đi khám
Có phiếu ghi “lộ tuyến độ 1” mà không có triệu chứng thì không cần vội; chỉ cần mang phiếu theo ở lần khám định kỳ kế tiếp. Nên hẹn khám sớm hơn khi thấy:
- Rỉ máu sau khi gần gũi hay vào giữa chu kỳ lặp lại, hoặc lượng máu nhiều và lâu hơn trước.
- Khí hư khác đi về màu, mùi hay độ đặc, kèm ngứa, rát.
- Đau lúc đang quan hệ hoặc sau đó.
- Ra máu âm đạo sau mãn kinh hoặc khi đang mang thai.
- Đã quá hạn sàng lọc ung thư cổ tử cung theo độ tuổi.
Ba dấu hiệu đầu là lý do cần gặp bác sĩ dù đã biết mình có lộ tuyến. Ra máu sau mãn kinh hay trong thai kỳ thì không mặc định là do lộ tuyến, vì nguyên nhân có thể nằm ở chỗ khác. Khi đi khám, nên mang theo vài thứ giúp bác sĩ so sánh:
- Phiếu soi cổ tử cung lần trước.
- Phiếu xét nghiệm tế bào hay HPV mới nhất.
- Ngày bắt đầu kỳ kinh vừa rồi và cách ngừa thai hiện tại.

Câu hỏi thường gặp
Lộ tuyến độ 1 đặt thuốc có hết được không?
Thuốc đặt được kê khi có viêm, nhằm vào vi khuẩn, nấm hoặc trùng roi đã xác định, và giúp hết viêm. Thuốc không làm biến mất vùng biểu mô tuyến; vùng này thu hẹp dần nhờ chuyển sản. Người không viêm, không triệu chứng thường không cần đặt thuốc chỉ vì kết quả độ 1.
Độ 1 có tự tiến lên độ 2, độ 3 không?
Lộ tuyến không phải một bệnh tiến triển theo bậc. Diện tích có thể rộng ra khi nội tiết thay đổi, chẳng hạn lúc mang thai hay ngừa thai bằng nội tiết, rồi thu hẹp lại sau sinh hoặc khi lớn tuổi hơn.
Mang lộ tuyến độ 1 thì có khó có con không?
Lộ tuyến không làm giảm khả năng sinh sản. Việc điều trị chỉ được đặt ra khi lộ tuyến đi kèm vô sinh, tức là sau khi đã thăm khám kỹ; còn lộ tuyến hẹp không viêm thì không cần xử lý gì trước khi mang thai.
Đang mang thai mà được báo có lộ tuyến thì sao?
Lộ tuyến hay rộng ra trong thai kỳ do nội tiết tăng, và thường tự thu lại sau sinh. Thủ thuật diệt tuyến không được khuyến nghị lúc này. Dù vậy, ra máu khi đang mang thai luôn cần bác sĩ khám, vì nguyên nhân có thể khác.
Có lộ tuyến thì quan hệ có ảnh hưởng không?
Quan hệ không làm lộ tuyến nặng thêm, nhưng va chạm có thể gây rỉ ít máu. Rỉ máu thoáng qua thường không đáng ngại; nếu cứ tái diễn hay lượng máu nhiều, hãy đi khám vì nguồn chảy máu có thể nằm ở chỗ khác.
Bao lâu thì cần kiểm tra lại lộ tuyến độ 1?
Không triệu chứng, phiếu tế bào học bình thường: cứ theo lịch sàng lọc thường quy, kèm một lần khám phụ khoa mỗi năm. Có triệu chứng mới thì đi khám sớm, không chờ tới lịch hẹn.
Kết luận
Chữ “độ 1” trên phiếu khám mô tả một vùng nhỏ, lành tính và rất phổ biến. Điều quyết định có cần can thiệp là triệu chứng, tình trạng viêm và phiếu tế bào học, không phải con số độ.
Ở Phòng khám Phụ sản Alpha (53 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình (Thanh Xuân cũ), Hà Nội), bác sĩ đọc phiếu cũ, soi lại khi cần và chỉ bàn tới thủ thuật khi đủ chỉ định; trường hợp chưa cần xử lý sẽ được hẹn theo dõi. Quy trình xử lý tổn thương và lộ tuyến tại phòng khám được mô tả trên website; muốn hẹn giờ có thể dùng trang đặt lịch. Người ở quanh khu vực có thể tham khảo thêm về phòng khám phụ khoa Nguyễn Trãi.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh sản phụ khoa, mục Tổn thương lành tính cổ tử cung (Quyết định 315/QĐ-BYT, 29/01/2015).
- StatPearls, NCBI Bookshelf: Cervical Ectropion (Aggarwal P, Ben Amor A; cập nhật 31/05/2023).
- Newcastle Hospitals NHS Foundation Trust: Cervical ectropion and Nabothian follicles (2025).
- North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust: Cervical Ectropion, tài liệu thông tin người bệnh.
- Bệnh viện Đại học Cambridge (NHS): tờ thông tin về cervical ectropion.
- NHS: trang Vaginal discharge, rà soát tháng 2/2024.
- NHS: Cervical screening.
- WHO: Cervical cancer, cập nhật 7/2026.
