
Cập nhật ngày 15/11/2026
Soi cổ tử cung nghĩa là bác sĩ nhìn bề mặt cổ tử cung qua một kính phóng đại có đèn chiếu, đặt bên ngoài âm đạo, sau khi bôi dung dịch thử. Bác sĩ thường hẹn soi khi phiếu sàng lọc (Pap, HPV) bất thường hoặc khi thấy điểm khả nghi lúc khám. Mục tiêu là tìm đúng chỗ cần lấy mẫu; riêng lần soi chưa phải chẩn đoán cuối cùng.
Soi, không phải “nội soi”: máy đặt ở đâu và làm được gì
Máy soi (colposcope) đứng ngay phía ngoài âm hộ; chỉ có mỏ vịt đi vào để mở thành âm đạo. Đưa ống soi vào trong buồng tử cung lại là kỹ thuật khác, gọi là soi buồng tử cung.
Ba bước nối tiếp nhau, và mỗi bước giải đáp một thắc mắc khác. Xét nghiệm Pap hoặc HPV là bước sàng lọc, cho biết có tế bào biến đổi hoặc virus nguy cơ cao không; kết quả nằm trên phiếu xét nghiệm. Soi trả lời câu hỏi biến đổi nằm ở đâu, rộng bao nhiêu, trông nhẹ hay nặng, và kết quả là phần mô tả, sơ đồ, có thể kèm ảnh. Cuối cùng, sinh thiết cho biết mô ở vùng đó thật sự ở mức nào (CIN 1, 2, 3 hay khác), ghi trên phiếu giải phẫu bệnh.
Soi là bước “định vị”; mức độ tổn thương được kết luận qua sinh thiết vùng nghi ngờ.
Buổi soi diễn ra ngay trên bàn khám phụ khoa quen thuộc. Máy soi đặt cách âm hộ vài phân, có đèn chiếu sáng và thấu kính phóng đại; bác sĩ nhìn qua thấu kính giống như nhìn qua ống nhòm. Máy cũng dùng để quan sát thành âm đạo và âm hộ.

Vì sao phiếu sàng lọc bất thường dẫn tới lịch soi
Phiếu Pap hay HPV chỉ báo có tế bào biến đổi hoặc virus nguy cơ cao, chưa chỉ ra biến đổi nằm ở đâu và nặng tới mức nào. Soi trả lời phần còn thiếu đó.
Gần như mọi ca ung thư cổ tử cung bắt nguồn từ tình trạng nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài. Phần lớn người nhiễm HPV được hệ miễn dịch tự loại bỏ virus. Chỉ khi virus tồn tại dai dẳng, tế bào mới dần biến đổi thành tổn thương tiền ung thư. Từ tế bào bất thường tới ung thư thường mất 15-20 năm, ngắn hơn ở người suy giảm miễn dịch.
Theo WHO, khoảng 76% trường hợp ung thư cổ tử cung liên quan tới HPV 16 và 18; vì thế hai type này thường được hẹn soi dù phiếu tế bào không ghi gì bất thường. Giai đoạn tiền ung thư lại thường im lặng, nên người thấy hoàn toàn khoẻ vẫn có thể có vùng cần xử lý. Khoảng thời gian dài kể trên chính là “cửa sổ” để phát hiện sớm, và đi soi đúng hẹn là tận dụng cửa sổ đó.
Nói gọn, soi không nhằm “đi tìm ung thư” mà để bắt gặp biến đổi khi còn ở giai đoạn xử lý đơn giản.
Khi nào cần soi: các lý do thường gặp
Bác sĩ chỉ định soi khi phiếu sàng lọc bất thường, khi khám thấy cổ tử cung có điểm khả nghi, hoặc để kiểm tra lại sau điều trị. Ngoài các lý do dưới đây, soi còn được dùng để đánh giá u nhú sinh dục, polyp và thay đổi ở thành âm đạo.
Lý do hay gặp nhất nằm ở kết quả sàng lọc: tế bào học bất thường, HPV 16 hoặc 18 dương tính, hoặc hai lần sàng lọc liên tiếp không cho kết quả rõ. Bác sĩ cũng hẹn soi khi khám thấy dấu hiệu như ra máu sau khi quan hệ, cổ tử cung trông bất thường, nghi u nhú sinh dục, polyp hay viêm cổ tử cung. Với âm hộ và âm đạo, tình trạng ngứa, rát hoặc vùng da thay đổi kéo dài ở âm hộ cũng là lý do để soi. Ngoài ra, soi còn dùng để kiểm tra lại sau đốt, cắt hoặc LEEP trước đó.
ASCCP 2019 (Hoa Kỳ) ước tính nguy cơ có CIN 3 trở lên từ kết quả lần này cộng các lần trước, rồi đặt ngưỡng hành động:
Ngưỡng 4% khá thấp: được hẹn soi không có nghĩa bác sĩ nghĩ tới ung thư. Cách đọc từng ô HPV 16, 18 nằm ở bài xét nghiệm HPV genotype PCR.
Chuẩn bị trước buổi soi: điểm các nguồn nói giống và khác nhau
Chuẩn bị cho buổi soi khá đơn giản: kiêng quan hệ và không đặt gì vào âm đạo khoảng 1-2 ngày trước, báo trước nếu đang mang thai, đặt vòng hoặc sắp tới ngày kinh. Các hướng dẫn quốc tế chỉ lệch nhau vài điểm nhỏ.
Nên hẹn soi vào lúc không có kinh để bác sĩ nhìn rõ hơn, dù đang hành kinh vẫn soi được; muốn dời lịch thì báo trước. Trong 24 giờ trước buổi soi, không quan hệ đường âm đạo và không đặt gì vào âm đạo, tức là không thụt rửa, không dùng tampon hay thuốc đặt. Người đang đặt vòng nên tránh quan hệ hoặc dùng bao cao su 7 ngày trước, phòng trường hợp phải tháo vòng. Người đang mang thai vẫn soi an toàn, chỉ cần báo bác sĩ từ trước.
Lời dặn “chỉ soi vào vài ngày cố định của chu kỳ” không có trong các hướng dẫn chuyên môn; hãy báo ngày kinh dự kiến khi đặt lịch và mang theo:
- Phiếu Pap, HPV, soi, sinh thiết các lần trước.
- Thông tin mang thai, cho con bú, đặt vòng hay que tránh thai.
- Tên thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống đông.
- Một miếng băng vệ sinh mỏng.
Lo lắng trước khi soi là chuyện thường gặp
Càng hồi hộp, cảm giác khó chịu trong lúc soi càng rõ hơn so với khi giữ được bình tĩnh. Viết sẵn câu hỏi để bác sĩ trả lời trước khi bắt đầu, đến sớm vài phút, nghe nhạc nhỏ trong lúc soi đều giúp ích; một tổng quan thử nghiệm ngẫu nhiên năm 2019 cho thấy âm nhạc làm giảm lo âu khi soi. Nếu muốn uống một viên giảm đau phổ thông trước khi đến, hãy hỏi bác sĩ trước.

Các bước của một buổi soi
Một buổi soi gồm bốn bước, phần soi thực tế khoảng 10-20 phút.
- Hỏi tiền sử, giải thích lợi ích và rủi ro rồi xin đồng ý; thay đồ phía sau tấm che, có khăn phủ; nằm tư thế khám phụ khoa, bác sĩ đặt mỏ vịt, lau nhẹ chất nhầy rồi quan sát.
- Bôi dung dịch acid acetic loãng (3% hoặc 5%). Vùng bất thường thường chuyển trắng đục; bác sĩ ghi độ trắng, ranh giới, hình mạch máu.
- Có thể bôi thêm dung dịch Lugol (nghiệm pháp Schiller): biểu mô lát lành chứa glycogen bắt màu nâu sẫm, vùng không bắt màu có màu vàng nhạt.
- Thấy vùng nghi ngờ thì bấm một mẩu mô rất nhỏ làm giải phẫu bệnh; mẫu thường lấy ở mọi vùng trắng rõ, 2-4 mẫu mỗi lần.
Tại chỗ bấm sinh thiết, bác sĩ thường chấm một dung dịch cầm máu; đây là lý do dịch âm đạo mấy ngày sau có màu sẫm, chứ không phải dấu hiệu bất thường. Mỗi mẫu chỉ cỡ đầu đinh ghim.
Có đau khi soi không
Cảm giác thay đổi theo từng thời điểm trong buổi soi. Lúc đặt mỏ vịt, người soi thấy căng, khó chịu như lần khám phụ khoa thường. Khi bác sĩ bôi dung dịch có thể châm chích hoặc nóng rát nhẹ, qua nhanh. Nếu phải bấm sinh thiết sẽ có cảm giác véo hoặc quặn bụng ngắn, sau đó có thể âm ỉ 1-2 ngày.
Một số người thấy đau; khi đó cứ nói để bác sĩ tạm ngưng.
Đọc kết quả soi: vùng chuyển tiếp, độ 1 và độ 2
Phiếu soi thường dùng thuật ngữ của danh pháp soi cổ tử cung quốc tế, đọc theo ba lớp.
Lớp 1: lần soi có đủ điều kiện đánh giá không
Phiếu ghi “đủ” hoặc “không đủ” (kèm lý do: viêm, chảy máu, sẹo che khuất) rồi mô tả vùng chuyển tiếp, dải nơi biểu mô tuyến dần được thay bằng biểu mô lát và là nơi hầu hết tổn thương do HPV khởi phát.
Vùng chuyển tiếp được chia ba loại. Loại 1 nằm hoàn toàn ở mặt ngoài cổ tử cung, nhìn thấy trọn vẹn. Loại 2 lấn một phần vào ống cổ tử cung nhưng vẫn nhìn hết được. Loại 3 lấn vào ống và không nhìn hết mép trong, nên có thể cần thêm cách lấy mẫu khác.
Loại vùng chuyển tiếp không phải bệnh, chỉ cho biết đã nhìn đủ chưa. Các nang nhỏ chứa nhầy trong vùng này thường là chi tiết của một cổ tử cung bình thường.
Lớp 2: thay đổi độ 1 hay độ 2
| Nhóm | Dấu hiệu trên phiếu | Hiểu đơn giản |
|---|---|---|
| Độ 1 (nhỏ) | Vết trắng mỏng sau acid acetic, bờ không đều; lát đá hoặc chấm đáy mịn | Thường gặp với tổn thương mức thấp; nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi |
| Độ 2 (lớn) | Vết trắng dày, xuất hiện nhanh; lát đá, chấm đáy thô; bờ sắc, dấu bờ trong, dấu gờ; lỗ tuyến viền trắng | Gợi ý tổn thương mức cao hơn, bác sĩ thường sinh thiết |
| Không đặc hiệu | Mảng trắng sừng hoá, trợt; vùng bắt hoặc không bắt màu Lugol | Chưa nói được lành hay không, cần đối chiếu thêm |
| Nghi xâm lấn | Mạch máu bất thường, dễ chảy máu, bề mặt sùi, loét, hoại tử | Cần sinh thiết và đánh giá khẩn |
Lớp 3: kết luận cuối nằm ở sinh thiết
Soi không thấy gì bất thường thì thường biết ngay trong buổi. Nếu có bấm mẫu, phiếu giải phẫu bệnh phân mức CIN 1, CIN 2 hoặc CIN 3; hướng xử trí của từng mức nằm ở mục ngay sau.
Kết quả soi dẫn tới bước nào tiếp theo
Kết quả soi dẫn tới một trong ba hướng: quay lại lịch sàng lọc, theo dõi sát, hoặc xử lý vùng tổn thương. Hướng nào phụ thuộc phiếu soi, phiếu giải phẫu bệnh và các kết quả trước đó cộng lại.
Nếu soi bình thường và không sinh thiết, người soi biết kết quả ngay trong buổi và trở lại lịch sàng lọc định kỳ. Sinh thiết ra CIN 1 thường chưa cần điều trị ngay, chỉ hẹn sàng lọc hoặc soi lại để theo dõi. Với CIN 2, bác sĩ chọn giữa theo dõi sát và cắt bỏ, có cân nhắc tuổi và kế hoạch sinh con. Còn CIN 3 thì được đề nghị cắt bỏ vùng tổn thương, ví dụ bằng LEEP cổ tử cung.
Vùng tiền ung thư được phá huỷ tại chỗ (đốt nhiệt, áp lạnh) hoặc cắt bỏ (LEEP, khoét chóp). LEEP lấy một mảnh mô cỡ móng tay dưới gây tê tại chỗ, mất khoảng 15 phút, về trong ngày.
Trước khi ra về, nên hỏi rõ ngày hẹn trả kết quả và số điện thoại liên hệ nếu quá hẹn chưa nhận được tin.

Sau khi soi: sinh hoạt và dấu hiệu cần quay lại
Chỉ soi thì sinh hoạt lại ngay; có sinh thiết hay cắt LEEP thì cần kiêng lâu hơn và để ý lượng máu ra. Mốc dưới chỉ để tham khảo; số ngày cụ thể theo lời dặn của bác sĩ.
| Chỉ soi | Có sinh thiết | Có cắt LEEP | |
|---|---|---|---|
| Ra máu, dịch | Lấm tấm 1-2 ngày | Ra máu nhẹ vài ngày, dịch sẫm màu | Có thể kéo dài tới 4 tuần |
| Cảm giác | Có thể âm ỉ nhẹ | Âm ỉ 1-2 ngày | Âm ỉ như đau bụng kinh vài ngày |
| Kiêng | Không cần kiêng | Không quan hệ, tampon, thụt rửa khoảng 1 tuần | Có thể được dặn tránh quan hệ 4 tuần |
Khi còn ra máu, dùng băng vệ sinh thay tampon, tránh vận động mạnh tới mức thở gấp. Biến chứng sau soi hiếm gặp; nếu có thường liên quan tới chỗ sinh thiết: chảy máu nhiều, nhiễm trùng, đau vùng chậu.
Nên quay lại khám sớm nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:
- Máu thấm hết hơn một băng mỗi giờ.
- Đau bụng dưới dữ dội, sốt, ớn lạnh.
- Ra máu nhiều hơn hẳn một kỳ kinh nặng.
- Dịch âm đạo có mùi khó chịu.
Những điều nhiều người tưởng đúng về soi cổ tử cung
Phần lớn hiểu lầm về soi rơi vào hai phía: đánh giá quá nặng (lo là ung thư) hoặc quá nhẹ (bỏ hẹn vì thấy khoẻ). Nhiều người nghĩ được hẹn soi nghĩa là bác sĩ nghi ung thư, trong khi ngưỡng soi chỉ từ 4% nguy cơ CIN 3+ và biến đổi thành ung thư thường mất 15-20 năm. Cũng có người tin soi xong là biết chắc lành hay ác; thực tế soi chỉ định vị vùng cần lấy mẫu, còn kết luận cuối nằm ở phiếu giải phẫu bệnh.
Ở phía ngược lại, không ít người cho rằng không có triệu chứng thì chưa cần soi. Giai đoạn tiền ung thư thường im lặng, nên lịch hẹn dựa vào phiếu sàng lọc. Một hiểu lầm khác là đã tiêm vắc xin HPV thì bỏ qua lịch sàng lọc, lịch soi; thực tế vẫn cần sàng lọc dù đã tiêm, vì vắc xin phòng nhiễm mới, không xử lý vùng biến đổi đã có.
Mang thai có soi được không
Câu “bầu được soi nhưng không được sinh thiết” hay gặp trên mạng chưa khớp với hướng dẫn ASCCP (2024): vẫn nên soi lúc mang thai khi nguy cơ CIN 3 tức thời từ 4%, và soi kèm sinh thiết khi có chỉ định là an toàn, chưa ghi nhận ảnh hưởng bất lợi tới thai kỳ. Điều không làm trong thai kỳ là nạo ống cổ tử cung lấy mẫu.
Điều trị cắt bỏ cũng không làm ngay; chỉ cắt khoét khi nghi ung thư. Người đã có CIN 2-3 được hẹn soi kèm xét nghiệm lặp lại sau mỗi 12-24 tuần, hoặc dời tới sau sinh, và lần soi lại sau sinh không sớm hơn 4 tuần sau khi sinh.
Thai phụ nên báo tuổi thai ngay khi đặt lịch, để được soi bởi người có kinh nghiệm với thai kỳ.
Chi phí soi cổ tử cung tại Phòng khám Phụ sản Alpha
Kỹ thuật soi nằm trong danh mục Sở Y tế Hà Nội phê duyệt cho Phòng khám Phụ sản Alpha (Quyết định 2769/QĐ-SYT). Theo bảng giá khám phụ sản, lượt khám phụ khoa có giá 300.000đ (tiêu chuẩn) hoặc 500.000đ (chuyên gia) mỗi lần, quy trình như nhau, điểm khác là bác sĩ đảm nhận. Giá được công bố công khai và có thể đổi theo từng thời kỳ, phòng khám báo lại mức cụ thể khi bạn hẹn. Khoản phí soi, cùng phí sinh thiết nếu phải làm, sẽ được báo trước để người bệnh quyết định.
Khi nào nên đặt lịch khám, không chờ tới kỳ sàng lọc
Nên đặt lịch khám sớm khi có phiếu sàng lọc bất thường hoặc có dấu hiệu ra máu, ra dịch khác thường, thay vì chờ tới kỳ hẹn định kỳ, nhất là khi có các dấu hiệu dưới đây.
- Vừa nhận phiếu sàng lọc báo bất thường hoặc HPV 16, 18 dương tính.
- Ra máu ngay sau quan hệ, giữa hai kỳ kinh hoặc sau mãn kinh.
- Khí hư ra nhiều bất thường hoặc có mùi khó chịu kéo dài, đau vùng chậu hoặc thắt lưng kéo dài.
- Đã điều trị ở cổ tử cung và tới hạn kiểm tra lại.
Câu hỏi thường gặp
Mấy ngày nhận được kết quả soi?
Phần quan sát được giải thích ngay. Mẫu sinh thiết chờ giải phẫu bệnh; ở Anh thường mất 4-8 tuần, nơi khác có thể nhanh hơn, nên hỏi ngày trả ngay hôm làm.
Có xem được hình ảnh soi cổ tử cung của mình không?
Nhiều máy soi có màn hình và chụp ảnh; có thể nhờ bác sĩ chỉ vùng chuyển tiếp, vùng cần theo dõi và lưu ảnh để lần sau so sánh.
Soi cổ tử cung có làm khó có thai về sau không?
Soi cổ tử cung mất bao lâu?
Phần soi mất khoảng 10-20 phút. Tính cả tiếp đón, hỏi bệnh và trao đổi kết quả thì buổi khám kéo dài hơn.
Sau soi bao lâu thì quan hệ lại được?
Tuỳ việc đã làm trong buổi, số ngày theo lời bác sĩ dặn. Nếu chỉ soi thì sinh hoạt lại ngay như thường lệ. Có sinh thiết thì kiêng quan hệ, tampon, thụt rửa khoảng một tuần; có cắt LEEP thì có thể được dặn kiêng tới 4 tuần.
Đang đặt vòng tránh thai có soi được không?
Soi được. Người đặt vòng nên tránh quan hệ hoặc dùng bao cao su 7 ngày trước buổi soi, phòng khi phải tháo vòng. Nếu phải cắt LEEP, bác sĩ cố tránh cắt dây vòng; dây có bị cắt thì vòng vẫn tháo ra được khi cần.
Kết luận
Lần soi khoanh đúng vùng cần lấy mẫu, giúp tránh cả điều trị thừa lẫn bỏ sót; nắm ba lớp thông tin trên phiếu giúp hỏi bác sĩ đúng trọng tâm.
Người cần soi theo chỉ định có thể đến Phòng khám Phụ sản Alpha, 53 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình (Thanh Xuân cũ), Hà Nội: bác sĩ khám phụ khoa, xem các phiếu đã có, soi cổ tử cung nếu thấy cần và trao đổi về hướng theo dõi hoặc điều trị phụ khoa phù hợp. Lối vào, giờ khám và phí khám được ghi trong bài về phòng khám phụ khoa tại Hà Nội.
Nguồn tham khảo
- ACOG, Colposcopy, FAQ135 (cập nhật 12/2022, rà soát 11/2024).
- NHS, Colposcopy và Colposcopy - Results.
- IARC/WHO, Colposcopy and Treatment of Cervical Precancer, chương 7: thuật ngữ IFCPC 2011.
- ASCCP, Management of Abnormal Cervical Cancer Screening Tests in Pregnancy (2024).
- ASCCP, 2019 Risk-Based Management Consensus Guidelines (Perkins và cộng sự, J Low Genit Tract Dis 2020).
- NHS, Colposcopy: hướng dẫn trong ngày soi.
- WHO, Cervical cancer, fact sheet (07/2026).
- Mayo Clinic, Colposcopy (Mayo Clinic Staff, 05/2024).
