Táo bón khi mang thai là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi. Việc lựa chọn đúng thực phẩm không chỉ giúp cải thiện nhu động ruột, giảm khó chịu mà còn đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho sự phát triển của thai nhi. Vậy mẹ bầu bị táo bón nên ăn gì và cần lưu ý những gì để cải thiện tình trạng này một cách an toàn?
Vì sao mẹ bầu dễ bị táo bón?
Theo các bác sĩ sản khoa, khoảng 30-40% phụ nữ mang thai gặp tình trạng táo bón.
Nguyên nhân chủ yếu là do hormone progesterone tăng cao trong thai kỳ làm giãn cơ trơn, bao gồm cả cơ thành ruột, khiến nhu động ruột hoạt động chậm hơn. Khi thai nhi lớn dần, tử cung cũng chèn ép lên đường tiêu hóa, khiến việc đào thải phân trở nên khó khăn.
Ngoài ra, nhiều mẹ bầu phải bổ sung sắt và canxi theo chỉ định, trong khi chế độ ăn thiếu chất xơ, uống không đủ nước, ít vận động hoặc thường xuyên nhịn đi vệ sinh cũng làm táo bón trở nên nghiêm trọng hơn.
Tin vui là phần lớn các trường hợp có thể cải thiện bằng việc điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống, hạn chế phải sử dụng thuốc.
Theo các bác sĩ sản khoa, khoảng 30-40% phụ nữ mang thai gặp tình trạng táo bón.
Mẹ bầu bị táo bón nên ăn gì?
Rau xanh giàu chất xơ
Đây là nhóm thực phẩm quan trọng hàng đầu giúp phòng và cải thiện táo bón.
Các loại rau như mồng tơi, rau dền, rau đay, cải bó xôi, cải xanh, bông cải xanh, bắp cải… chứa nhiều chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp tăng khối lượng phân, kích thích nhu động ruột hoạt động hiệu quả hơn.
Mẹ bầu nên ăn khoảng 3-4 bát rau mỗi ngày và ưu tiên chế biến bằng cách luộc, hấp hoặc nấu canh để vừa dễ tiêu hóa vừa giữ được dưỡng chất.
Trái cây tươi nhiều chất xơ
Nhiều loại trái cây không chỉ giàu vitamin mà còn hỗ trợ cải thiện táo bón rất hiệu quả.
Một số lựa chọn phù hợp gồm:
- Thanh long
- Đu đủ chín
- Chuối
- Táo
- Lê
- Cam
- Bưởi
Trong đó, lê và táo chứa nhiều pectin – loại chất xơ hòa tan giúp làm mềm phân. Thanh long và đu đủ giúp kích thích tiêu hóa, còn cam, bưởi bổ sung vitamin C đồng thời tăng lượng nước cho cơ thể.
Nên ăn trái cây tươi thay vì ép lấy nước để tận dụng lượng chất xơ tự nhiên.
Các loại đậu
Đậu xanh, đậu đen và đậu lăng đều là nguồn chất xơ dồi dào.
Ngoài khả năng hỗ trợ tiêu hóa, các loại đậu còn cung cấp protein thực vật, sắt, magie, vitamin nhóm B và folate – những dưỡng chất rất cần thiết trong thai kỳ.
Có thể chế biến thành súp, cháo, hầm hoặc nấu cùng cơm để thay đổi khẩu vị.
Ngũ cốc nguyên hạt và yến mạch
Thay thế một phần gạo trắng bằng các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hoặc hạt diêm mạch (quinoa) giúp tăng lượng chất xơ đáng kể.
Yến mạch còn chứa beta-glucan – loại chất xơ hòa tan hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và giúp phân mềm hơn.
Một bát cháo yến mạch vào bữa sáng là lựa chọn phù hợp cho mẹ bầu bị táo bón.
Sữa chua và thực phẩm giàu lợi khuẩn
Sữa chua chứa probiotic giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm táo bón.
Mẹ bầu có thể sử dụng 1-2 hộp sữa chua mỗi ngày hoặc kết hợp với trái cây, yến mạch để tăng hiệu quả.
Các thực phẩm lên men khác cũng có thể bổ sung với lượng vừa phải nếu đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Hạt chia
Hạt chia là nguồn cung cấp chất xơ và omega-3 rất tốt.
Khi ngâm với nước, hạt chia tạo lớp gel giúp làm mềm phân và hỗ trợ quá trình đào thải dễ dàng hơn.
Có thể thêm hạt chia vào sữa chua, sinh tố hoặc yến mạch.
Uống đủ nước
Dù không phải thực phẩm, nước lại là yếu tố không thể thiếu để cải thiện táo bón.
Chất xơ chỉ phát huy hiệu quả khi cơ thể được cung cấp đủ nước.
Mẹ bầu nên uống khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày, chia đều trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước canh, sữa hoặc nước trái cây ít đường.
Thực phẩm mẹ bầu nên hạn chế khi bị táo bón
Song song với việc tăng cường chất xơ, mẹ bầu cũng nên hạn chế những thực phẩm dễ khiến táo bón nặng hơn như:
- Đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn.
- Món chiên rán nhiều dầu mỡ.
- Chocolate.
- Bánh kẹo nhiều đường.
- Thực phẩm quá ít chất xơ.
- Uống quá nhiều cà phê hoặc trà đặc.
Những thực phẩm này có thể làm chậm tiêu hóa hoặc khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Những thói quen giúp giảm táo bón khi mang thai
Chế độ ăn chỉ là một phần trong quá trình cải thiện táo bón. Các chuyên gia khuyến cáo mẹ bầu nên kết hợp với lối sống khoa học.
Đi bộ hoặc tập yoga nhẹ khoảng 20-30 phút mỗi ngày giúp kích thích nhu động ruột hoạt động tốt hơn.
Không nên nhịn đi vệ sinh khi có nhu cầu. Việc tạo thói quen đại tiện vào một khung giờ cố định, đặc biệt sau bữa sáng, giúp đường ruột hoạt động ổn định hơn.
Massage bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái cũng góp phần cải thiện chức năng tiêu hóa.
Nếu táo bón xuất hiện sau khi bổ sung sắt hoặc canxi, mẹ bầu không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh loại thuốc, liều lượng hoặc hướng dẫn cách sử dụng phù hợp.
Khi nào mẹ bầu cần đi khám?
Nếu táo bón kéo dài trên hai tuần, kèm theo đau bụng nhiều, buồn nôn, nôn, chảy máu khi đi ngoài hoặc nghi ngờ mắc bệnh trĩ, mẹ bầu nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Đặc biệt, không tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thụt hậu môn khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì một số thuốc có thể gây mất nước hoặc kích thích co bóp tử cung, ảnh hưởng đến thai kỳ.
Phòng khám Phụ sản Alpha. Địa chỉ: số 53 đường Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Kết luận
Táo bón là vấn đề thường gặp trong thai kỳ nhưng hoàn toàn có thể cải thiện bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Việc tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu lợi khuẩn và uống đủ nước sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho mẹ và thai nhi.
Bên cạnh đó, duy trì vận động nhẹ nhàng, không nhịn đi vệ sinh và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi bổ sung sắt, canxi sẽ giúp giảm nguy cơ táo bón, góp phần mang lại một thai kỳ khỏe mạnh và thoải mái hơn.
Nguồn: Sức khỏe & đời sống
Bài viết được kiểm duyệt chuyên môn bởi PGS.TS.BS Phạm Thị Thanh Hiền, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm tư vấn Sức khoẻ sinh sản Kế hoạch hoá gia đình, Bệnh viện Phụ sản Trung ương.
