Cập nhật ngày 07/08/2026
Vô sinh nữ là tình trạng người phụ nữ không thể mang thai sau 12 tháng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai (hoặc sau 6 tháng nếu trên 35 tuổi). Theo các chuyên gia, nguyên nhân gây vô sinh ở nữ rất đa dạng, từ rối loạn rụng trứng, tắc vòi trứng đến các bệnh lý ở tử cung, cổ tử cung hoặc các yếu tố nội tiết, tuổi tác và lối sống.
Việc phát hiện sớm nguyên nhân giúp nâng cao hiệu quả điều trị và tăng cơ hội mang thai tự nhiên hoặc bằng các phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Vô sinh nữ là gì?
Mang thai là một quá trình đòi hỏi nhiều điều kiện diễn ra đồng thời: Buồng trứng phải phóng thích trứng trưởng thành; Tinh trùng khỏe mạnh gặp được trứng trong vòi trứng; Trứng đã thụ tinh di chuyển vào tử cung và làm tổ; Nội mạc tử cung đủ điều kiện để nuôi dưỡng thai.
Chỉ cần một trong những bước này gặp trục trặc, khả năng thụ thai sẽ giảm đáng kể, thậm chí vô sinh.
Ảnh minh họa
Những nguyên nhân gây vô sinh nữ phổ biến
Rối loạn rụng trứng
Rối loạn rụng trứng là nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh ở nữ giới. Khi trứng không rụng hoặc rụng không đều, quá trình thụ tinh sẽ không thể diễn ra bình thường. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), suy buồng trứng sớm, rối loạn chức năng tuyến yên hoặc vùng dưới đồi, tăng prolactin máu, rối loạn tuyến giáp hoặc do thừa cân, thiếu cân, căng thẳng kéo dài và luyện tập quá sức.
Phụ nữ bị rối loạn rụng trứng thường có biểu hiện kinh nguyệt không đều, kinh thưa, mất kinh hoặc khó xác định thời điểm rụng trứng. Một số trường hợp mắc hội chứng buồng trứng đa nang còn xuất hiện tình trạng mụn nhiều, rậm lông và tăng cân.
Tắc hoặc tổn thương vòi trứng
Vòi trứng là nơi tinh trùng gặp trứng để xảy ra quá trình thụ tinh. Khi một hoặc cả hai vòi trứng bị tắc hoặc tổn thương, khả năng mang thai sẽ giảm đáng kể. Nguyên nhân thường gặp là viêm vùng chậu, các bệnh lây truyền qua đường tình dục như Chlamydia hoặc lậu, tiền sử thai ngoài tử cung, phẫu thuật vùng chậu hay nạo hút thai không an toàn.
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi để thông hoặc phục hồi vòi trứng. Tuy nhiên, nếu tổn thương nghiêm trọng, người bệnh có thể cần áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Lạc nội mạc tử cung
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng các mô giống nội mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung. Các tổn thương này có thể gây dính vùng chậu, làm biến dạng vòi trứng, cản trở quá trình tinh trùng gặp trứng hoặc ảnh hưởng đến khả năng làm tổ của phôi.
Triệu chứng điển hình của bệnh là đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ tình dục hoặc đau vùng chậu kéo dài. Tuy nhiên, cũng có nhiều phụ nữ không có biểu hiện rõ ràng và chỉ phát hiện bệnh khi đi khám hiếm muộn.
Bất thường ở tử cung và cổ tử cung
Một số bất thường tại tử cung hoặc cổ tử cung cũng có thể khiến phụ nữ khó mang thai. Những tình trạng như u xơ tử cung, polyp tử cung, tử cung dị dạng bẩm sinh, dính buồng tử cung, nội mạc tử cung quá mỏng hoặc hẹp cổ tử cung đều có thể cản trở quá trình tinh trùng di chuyển, làm giảm khả năng phôi làm tổ hoặc tăng nguy cơ sảy thai.
Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị bằng thuốc, phẫu thuật hoặc các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp.
Tuổi tác
Khả năng sinh sản của phụ nữ giảm dần theo tuổi. Sau tuổi 35, số lượng và chất lượng trứng bắt đầu suy giảm rõ rệt, làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên và tăng nguy cơ sảy thai cũng như bất thường nhiễm sắc thể ở thai nhi. Vì vậy, những phụ nữ có kế hoạch sinh con nên chủ động khám sức khỏe sinh sản nếu việc mang thai kéo dài hơn mong đợi.
Các bệnh lý toàn thân
Không chỉ các bệnh lý phụ khoa, nhiều bệnh toàn thân cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Các rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường, lupus ban đỏ, bệnh tự miễn hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu không được điều trị đều có thể làm giảm khả năng mang thai. Ngoài ra, một số thuốc điều trị bệnh mạn tính cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản nên người bệnh cần trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng.
Vô sinh không rõ nguyên nhân
Trên thực tế, có khoảng 10–30% các cặp vợ chồng hiếm muộn không tìm được nguyên nhân cụ thể dù đã thực hiện đầy đủ các xét nghiệm. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa với việc không thể điều trị. Bác sĩ vẫn có thể chỉ định các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp nhằm tăng cơ hội mang thai.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ vô sinh nữ
Bên cạnh các nguyên nhân bệnh lý, nhiều yếu tố trong lối sống cũng có thể làm tăng nguy cơ vô sinh ở phụ nữ. Tuổi trên 35, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân hoặc thiếu cân, căng thẳng kéo dài, ít vận động, quan hệ tình dục không an toàn, tiền sử nạo hút thai hoặc từng phẫu thuật vùng chậu đều có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Phòng khám Phụ sản Alpha. Địa chỉ: số 53 đường Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Nguồn: Sức khỏe & đời sống
