Cập nhật ngày 07/08/2026
Nuôi con bằng sữa mẹ là cách chăm sóc trẻ sơ sinh được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và UNICEF khuyến cáo vì mang lại lợi ích toàn diện cho cả mẹ và bé. Sữa mẹ không chỉ cung cấp đầy đủ dưỡng chất trong 6 tháng đầu đời mà còn chứa các kháng thể, lợi khuẩn và nhiều hoạt chất sinh học giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ sự phát triển não bộ và hệ tiêu hóa của trẻ.
Vì sao nên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu?
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn chỉnh, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của trẻ trong 6 tháng đầu mà không cần bổ sung thêm nước, sữa công thức hay bất kỳ loại thức ăn nào khác, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
Tăng cường miễn dịch cho trẻ
Sữa non được tiết ra trong những ngày đầu sau sinh chứa hàm lượng cao kháng thể, đặc biệt là IgA, giúp bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa và hô hấp, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có nguy cơ mắc tiêu chảy, viêm đường hô hấp và nhiều bệnh nhiễm trùng thấp hơn so với trẻ không được bú mẹ.
Giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh
Ngoài dưỡng chất, sữa mẹ còn chứa hàng triệu vi khuẩn có lợi như Bifidobacterium, Lactobacillus cùng các oligosaccharide (HMO) - nguồn thức ăn cho lợi khuẩn đường ruột.
Các vi sinh vật này góp phần hình thành hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, giúp:
- Tăng cường miễn dịch.
- Hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.
- Giảm nguy cơ dị ứng, hen suyễn và một số bệnh mạn tính về sau.
Hỗ trợ phát triển trí não và thị lực
Trong sữa mẹ có DHA, ARA cùng nhiều acid béo thiết yếu giúp phát triển não bộ, võng mạc và hệ thần kinh. Đồng thời, động tác bú mẹ còn giúp cơ hàm, răng miệng và khả năng phát âm của trẻ phát triển tự nhiên.
Mang lại nhiều lợi ích cho mẹ
Cho con bú thường xuyên giúp cơ thể tiết hormone oxytocin, kích thích tử cung co hồi nhanh, giảm nguy cơ băng huyết sau sinh và hỗ trợ quá trình hồi phục. Nuôi con bằng sữa mẹ lâu dài còn góp phần giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng và giúp người mẹ lấy lại cân nặng sau sinh thuận lợi hơn.
Ảnh: Bệnh viện Phụ sản Hà Nội
Hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ đúng cách
Cho bé bú ngay sau sinh
Ngay sau khi chào đời, nếu sức khỏe mẹ và bé ổn định, nên cho trẻ da kề da và bú mẹ trong vòng 1 giờ đầu. Đây là “giờ vàng” giúp trẻ nhận được sữa non quý giá, đồng thời kích thích cơ thể mẹ tiết nhiều sữa hơn.
Cho bú theo nhu cầu
Không nên đợi đến khi trẻ khóc mới cho bú. Khi thấy bé có các dấu hiệu như mút tay, liếm môi, quay đầu tìm vú hoặc há miệng, mẹ nên cho bú ngay.
Việc cho bú thường xuyên theo nhu cầu giúp duy trì nguồn sữa vì cơ chế tiết sữa hoạt động theo nguyên tắc “càng bú nhiều, càng có nhiều sữa”.
Đảm bảo trẻ ngậm bắt vú đúng
Một khớp ngậm đúng giúp trẻ bú hiệu quả và mẹ không bị đau hay nứt đầu ti. Trẻ cần ngậm sâu cả quầng vú, môi dưới hướng ra ngoài, cằm áp sát bầu ngực và bú nhịp nhàng.
Nếu trẻ chỉ ngậm đầu ti, mẹ dễ bị đau, nứt cổ gà và bé cũng không bú được lượng sữa cần thiết.
Cho bú hết một bên rồi mới chuyển bên
Ở đầu cữ bú, sữa chứa nhiều nước giúp giải khát; cuối cữ bú, sữa giàu chất béo và năng lượng hơn. Vì vậy, nên để trẻ bú gần cạn một bên vú rồi mới chuyển sang bên còn lại để nhận được đầy đủ dưỡng chất.
Những ngộ nhận thường gặp khi nuôi con bằng sữa mẹ
Nhiều quan niệm truyền miệng khiến không ít bà mẹ lo lắng và cai sữa sớm không cần thiết.
Sữa mẹ loãng là không đủ chất. Thực tế, sữa mẹ thay đổi theo từng cữ bú và theo nhu cầu phát triển của trẻ. Sữa đầu thường trong hơn vì chứa nhiều nước, còn sữa cuối giàu chất béo giúp trẻ tăng cân.
Mẹ phải kiêng khem thật nhiều mới có sữa tốt. Thực tế, người mẹ chỉ cần ăn uống cân đối, đa dạng thực phẩm và đủ năng lượng. Kiêng khem quá mức có thể khiến mẹ thiếu chất và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Trẻ khóc là do thiếu sữa. Bé có thể khóc vì nhiều nguyên nhân như buồn ngủ, đầy hơi, nóng, lạnh, tã bẩn hoặc cần được ôm ấp. Không nên vội vàng bổ sung sữa công thức nếu chưa xác định trẻ thực sự thiếu sữa.
Làm gì để duy trì nguồn sữa dồi dào?
Để có đủ sữa cho con bú, người mẹ cần kết hợp nhiều yếu tố thay vì chỉ tập trung vào các món “lợi sữa”.
Nên duy trì tiếp xúc da kề da với trẻ, cho bú thường xuyên, uống khoảng 2,5-3 lít nước mỗi ngày, ăn đa dạng các nhóm thực phẩm và không bỏ bữa. Mẹ cũng cần ngủ đủ giấc, tranh thủ nghỉ ngơi khi con ngủ và giữ tinh thần thoải mái vì căng thẳng, thiếu ngủ là những nguyên nhân phổ biến làm giảm phản xạ tiết sữa.
Trong trường hợp phải đi làm hoặc không thể cho bú trực tiếp, mẹ nên hút sữa đều đặn để duy trì nguồn sữa.
Nguồn: Sức khỏe & đời sống
