Cập nhật ngày 06/08/2026
Virus HPV (Human Papillomavirus) là nguyên nhân của gần như tất cả các trường hợp ung thư cổ tử cung. Đây là loại virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và rất phổ biến. Phần lớn người nhiễm HPV không có triệu chứng, nhiều trường hợp virus sẽ tự được hệ miễn dịch đào thải trong vòng 1–2 năm. Tuy nhiên, nếu nhiễm kéo dài các chủng HPV nguy cơ cao, virus có thể gây biến đổi tế bào cổ tử cung, hình thành tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Điều đáng lo ngại là ung thư cổ tử cung thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Ở giai đoạn sớm, người bệnh hầu như không có biểu hiện rõ ràng. Vì vậy, xét nghiệm HPV được xem là một trong những công cụ quan trọng nhất giúp phát hiện nguy cơ trước khi ung thư xuất hiện.
Xét nghiệm HPV là gì?
Xét nghiệm HPV là phương pháp tìm kiếm sự hiện diện của các chủng HPV nguy cơ cao trong tế bào cổ tử cung. Mẫu xét nghiệm được lấy từ cổ tử cung trong quá trình khám phụ khoa bằng một chổi lấy mẫu nhỏ, thao tác nhanh, ít gây khó chịu và chỉ mất vài phút.
Khác với xét nghiệm Pap smear (Pap test) – giúp phát hiện các tế bào cổ tử cung đã có biến đổi bất thường, xét nghiệm HPV phát hiện nguyên nhân gây bệnh ngay từ giai đoạn sớm, trước khi tế bào xuất hiện tổn thương. Chính vì vậy, đây là phương pháp có giá trị cao trong tầm soát ung thư cổ tử cung hiện nay.
Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị hoặc can thiệp phù hợp
Tầm quan trọng của xét nghiệm HPV
Phát hiện sớm nguy cơ ung thư cổ tử cung
Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài là yếu tố quan trọng dẫn đến ung thư cổ tử cung. Xét nghiệm HPV giúp phát hiện sự hiện diện của virus ngay cả khi người phụ nữ chưa có bất kỳ triệu chứng nào hoặc tế bào cổ tử cung chưa xuất hiện bất thường.
Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị hoặc can thiệp phù hợp, hạn chế nguy cơ tiến triển thành ung thư.
Giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư
Thông thường, quá trình từ khi nhiễm HPV đến khi phát triển thành ung thư cổ tử cung diễn ra trong khoảng 3–7 năm hoặc lâu hơn.
Khoảng thời gian này tạo ra “cơ hội vàng” để phát hiện các tổn thương tiền ung thư và điều trị triệt để trước khi bệnh chuyển sang giai đoạn ác tính. Đây chính là lợi ích lớn nhất của chương trình tầm soát định kỳ.
Nâng cao hiệu quả tầm soát
Nhiều nghiên cứu cho thấy xét nghiệm HPV có độ nhạy cao hơn Pap smear trong phát hiện nguy cơ ung thư cổ tử cung.
Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society) hiện ưu tiên xét nghiệm HPV đơn thuần làm phương pháp tầm soát chính cho phụ nữ từ 25–65 tuổi với chu kỳ 5 năm/lần nếu kết quả bình thường. Trong trường hợp chưa thể thực hiện xét nghiệm HPV đơn thuần, có thể kết hợp HPV với Pap smear (co-testing) hoặc thực hiện Pap smear theo khuyến cáo của bác sĩ.
Theo các nghiên cứu được Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ tổng hợp, chiến lược tầm soát bằng xét nghiệm HPV giúp ngăn ngừa thêm các trường hợp ung thư cổ tử cung và giảm nguy cơ tử vong so với chỉ thực hiện Pap smear.
Hỗ trợ theo dõi sau điều trị
Đối với phụ nữ từng nhiễm HPV hoặc đã điều trị tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, xét nghiệm HPV giúp đánh giá hiệu quả điều trị, theo dõi nguy cơ tái phát và quyết định thời điểm tái khám phù hợp.
Góp phần bảo tồn khả năng sinh sản
Khi các tổn thương được phát hiện ở giai đoạn tiền ung thư, việc điều trị thường đơn giản, ít xâm lấn và có thể bảo tồn tử cung cũng như khả năng mang thai của người phụ nữ.
Ngược lại, nếu phát hiện muộn khi đã chuyển thành ung thư xâm lấn, nhiều trường hợp phải cắt tử cung hoặc kết hợp hóa trị, xạ trị, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và khả năng sinh sản.
Những ai nên làm xét nghiệm HPV?
Tùy theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định thời điểm thực hiện phù hợp. Những nhóm đối tượng nên cân nhắc xét nghiệm gồm:
- Phụ nữ từ 25 tuổi trở lên theo khuyến cáo tầm soát hiện nay.
- Phụ nữ từ 30–65 tuổi nên thực hiện xét nghiệm HPV định kỳ hoặc kết hợp với Pap smear.
- Người đã có quan hệ tình dục.
- Người có nhiều bạn tình hoặc quan hệ tình dục không an toàn.
- Người từng nhiễm HPV hoặc có kết quả Pap smear bất thường.
- Người có hệ miễn dịch suy giảm như nhiễm HIV hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
- Người xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như chảy máu âm đạo bất thường, khí hư kéo dài, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ.
Việc lựa chọn phương pháp xét nghiệm và khoảng thời gian tầm soát cần tuân theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Việc lựa chọn phương pháp xét nghiệm và khoảng thời gian tầm soát cần tuân theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Đã tiêm vắc xin HPV có cần xét nghiệm không?
Có.
Tiêm vắc xin HPV là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, vắc xin không bảo vệ khỏi tất cả các chủng HPV nguy cơ cao và cũng không điều trị tình trạng nhiễm HPV đã có từ trước.
Do đó, phụ nữ đã tiêm vắc xin vẫn cần thực hiện tầm soát định kỳ theo khuyến cáo để phát hiện sớm những tổn thương có thể xuất hiện.
Khi nào cần đi khám?
Ngoài việc tầm soát định kỳ, phụ nữ nên đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Chảy máu âm đạo bất thường, đặc biệt sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.
- Khí hư ra nhiều, đổi màu hoặc có mùi hôi.
- Đau vùng chậu kéo dài.
- Đau hoặc chảy máu khi quan hệ tình dục.
- Có kết quả xét nghiệm HPV hoặc Pap smear bất thường trước đó.
- Có tiền sử nhiễm HPV hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Kết luận
Xét nghiệm HPV là phương pháp tầm soát có giá trị cao trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung vì giúp phát hiện sớm các chủng HPV nguy cơ cao trước khi xuất hiện tổn thương ác tính. Kết hợp tiêm vắc xin HPV, xét nghiệm định kỳ và khám phụ khoa thường xuyên là những biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư và nâng cao hiệu quả điều trị, góp phần bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho phụ nữ.
Phòng khám Phụ sản Alpha. Địa chỉ: số 53 đường Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Nguồn: Sức khỏe & đời sống, VOV
