Cập nhật ngày 07/08/2026
Tiểu đường thai kỳ (đái tháo đường thai kỳ) là tình trạng rối loạn chuyển hóa thường gặp trong thai kỳ và có xu hướng ngày càng gia tăng. Bệnh thường được phát hiện ở ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối của thai kỳ. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tiểu đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi.
Tiểu đường thai kỳ là gì?
Tiểu đường thai kỳ là tình trạng tăng đường huyết được chẩn đoán trong ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối thai kỳ ở những phụ nữ trước đó không có bằng chứng mắc đái tháo đường tuýp 1 hoặc tuýp 2.
Nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt, bệnh có thể gây nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và em bé. Ở mẹ, tiểu đường thai kỳ làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, phù tay chân, tiền sản giật, sảy thai và nhiễm khuẩn tiết niệu. Đối với thai nhi, bệnh có thể liên quan đến nguy cơ dị tật bẩm sinh, vàng da sơ sinh, hạ đường huyết, bệnh đa hồng cầu và béo phì.
Tuy nhiên, những nguy cơ này có thể được giảm bớt nếu bệnh được phát hiện sớm và quản lý đúng cách.
Nguyên nhân gây tiểu đường thai kỳ
Thông thường, tuyến tụy sản xuất insulin để điều hòa lượng đường trong máu. Trong thời gian mang thai, các hormone do nhau thai tiết ra có thể làm cản trở hoạt động của insulin, khiến cơ thể cần sản xuất nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết ổn định.
Khi tuyến tụy không đáp ứng đủ nhu cầu này, lượng đường trong máu sẽ tăng cao và dẫn đến tiểu đường thai kỳ.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm mẹ bầu trên 35 tuổi, béo phì, có cha hoặc mẹ mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, tiền sử sinh non, từng sinh con to, sảy thai hoặc thai chết lưu không rõ nguyên nhân.
Dấu hiệu của tiểu đường thai kỳ
Đa số trường hợp tiểu đường thai kỳ không có triệu chứng rõ ràng. Nếu có, các biểu hiện cũng khá giống những thay đổi thường gặp khi mang thai nên dễ bị bỏ qua.
Một số dấu hiệu có thể gặp gồm tiểu nhiều lần, khát nước nhiều, mệt mỏi hoặc ngủ ngáy.
Nếu các triệu chứng này xuất hiện thường xuyên hơn bình thường, mẹ bầu nên trao đổi với bác sĩ trong các lần khám thai để được đánh giá và làm các xét nghiệm cần thiết.
Sau sinh, đường huyết của đa số thai phụ có thể trở về bình thường. Tuy nhiên, người từng bị tiểu đường thai kỳ có nguy cơ cao mắc đái tháo đường tuýp 2 trong tương lai và có thể tái mắc ở những lần mang thai sau.
Tiểu đường thai kỳ có lây không?
Tiểu đường thai kỳ là bệnh không lây nhiễm.
Nguyên nhân gây bệnh là rối loạn chuyển hóa trong cơ thể chứ không phải do vi khuẩn, virus hay các tác nhân gây nhiễm trùng. Vì vậy, bệnh không lây qua tiếp xúc, sinh hoạt chung, đường máu hay quan hệ tình dục.
Làm thế nào để phòng ngừa tiểu đường thai kỳ?
Để giảm nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ, mẹ bầu nên duy trì lối sống lành mạnh trước và trong thời gian mang thai.
Chế độ ăn nên ưu tiên thực phẩm có lợi cho sức khỏe, hạn chế các món nhiều tinh bột, đồng thời tăng cường thực phẩm giàu chất xơ và ít chất béo. Khẩu phần ăn nên gồm ba bữa chính kết hợp từ một đến ba bữa phụ mỗi ngày.
Bên cạnh đó, thai phụ nên duy trì vận động phù hợp như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga khoảng 30 phút mỗi ngày. Nếu có kế hoạch mang thai và đang thừa cân, nên giảm cân trước khi mang thai để có một thai kỳ khỏe mạnh hơn.
Ngoài ra, cần khám thai định kỳ và thực hiện xét nghiệm đường huyết theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện bệnh sớm nếu có.
Phòng khám Phụ sản Alpha. Địa chỉ: số 53 đường Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Điều trị tiểu đường thai kỳ như thế nào?
Mục tiêu điều trị là kiểm soát đường huyết trong giới hạn khuyến cáo nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Trước tiên, thai phụ sẽ được hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống và tăng cường vận động phù hợp. Nếu thay đổi lối sống vẫn chưa giúp kiểm soát đường huyết, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng các biện pháp hạ đường huyết.
Hiện nay tại Việt Nam, insulin là thuốc duy nhất được chấp nhận sử dụng cho phụ nữ mang thai khi cần điều trị bằng thuốc.
Trong suốt quá trình điều trị, mẹ bầu cần theo dõi đường huyết thường xuyên, đồng thời được theo dõi sự phát triển của thai nhi để phát hiện sớm các biến chứng và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Kết luận
Tiểu đường thai kỳ là rối loạn chuyển hóa thường gặp ở phụ nữ mang thai và có thể gây nhiều biến chứng nếu không được phát hiện, kiểm soát sớm. Do bệnh thường không có triệu chứng điển hình, mẹ bầu cần khám thai đúng lịch, thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ và duy trì chế độ ăn uống, vận động hợp lý để bảo vệ sức khỏe của bản thân cũng như sự phát triển của thai nhi.
Phòng khám Phụ sản Alpha. Địa chỉ: số 53 đường Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.
Nguồn: Sức khỏe & đời sống
