
Cập nhật ngày 15/11/2026
Trên giấy khám, ký hiệu N97 theo bảng ICD-10 chỉ nhóm chẩn đoán “vô sinh ở nữ giới”; ký hiệu này còn xuất hiện trong bệnh án và hồ sơ thanh toán. Riêng ba ký tự N97 không cho biết nguyên nhân hay mức độ; con số sau dấu chấm (N97.0 đến N97.9) mới cho thấy bác sĩ đang nghĩ tới hướng nào. Mã có thể đổi khi có thêm kết quả, và nó không phải lời kết luận rằng người phụ nữ không thể có con.
Mã N97 nằm ở đâu trong bảng phân loại bệnh
Trong bảng mã, nhóm này nằm ở chương XIV (hệ tiết niệu và sinh dục, N00-N99), thuộc khối N80-N98 dành cho những bệnh của cơ quan sinh dục nữ không phải viêm. Bảng phân loại này do WHO ban hành; ở bản 2019, nhóm N97 được mô tả là tình trạng không mang thai được và loại trừ vô sinh tương đối (N96).
Tại Việt Nam, danh mục mã đang dùng là phụ lục của Thông tư 06/2026 của Bộ Y tế, ký ngày 02/04/2026 và có hiệu lực từ 01/07/2026. Thông tư vẫn giữ chuẩn ICD-10, nghĩa là hồ sơ khám chữa bệnh trong nước chưa chuyển sang ICD-11. Trước đó, người dân có thể tra tên mã cũ trên trang tra cứu ICD-10 của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh.
Về định nghĩa, vô sinh là một bệnh của hệ sinh sản, xác định khi chưa có thai sau từ 12 tháng gần gũi đều đặn mà không tránh thai. Nghị định 207/2025/NĐ-CP về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cũng dùng mốc một năm chung sống. Trên thế giới, khoảng một trong sáu người ở tuổi sinh sản gặp vô sinh ở một giai đoạn nào đó.
Bảy mã chi tiết của N97 và ý nghĩa
Mỗi mã con chỉ khác phần đuôi tên bệnh, cho biết nguồn gốc mà bác sĩ đã ghi nhận. Bảng dưới rút gọn tên các mã con theo phụ lục chính thức, kèm những thăm dò thường được dùng để xác định từng nhóm.
| Mã | Nguồn gốc được ghi | Cách bác sĩ thường tìm hiểu |
|---|---|---|
| N97.0 | Không phóng noãn (anovulation) | Theo dõi chu kỳ kinh, nội tiết trong máu |
| N97.1 | Tại vòi tử cung, kể cả tắc, hẹp hay dị dạng bẩm sinh | Chụp X-quang buồng tử cung và vòi, hoặc nội soi ổ bụng |
| N97.2 | Tại tử cung, gồm dị dạng bẩm sinh và trứng không làm tổ | Siêu âm, soi buồng tử cung |
| N97.3 | Tại cổ tử cung hoặc chất nhầy cổ tử cung | Khám phụ khoa, tiền sử thủ thuật cổ tử cung |
| N97.4 | Liên quan yếu tố ở người nam | Tinh dịch đồ của người chồng |
| N97.8 | Nguồn gốc khác đã xác định, ngoài các nhóm trên | Tùy bất thường cụ thể |
| N97.9 | Chưa xác định được nguồn gốc | Thường là giai đoạn còn đang thăm dò |
Vì sao hồ sơ người vợ lại có mã N97.4
Bảng mã được dùng theo người đến khám. Khi hai vợ chồng cùng điều trị và bác sĩ ghi nhận nguyên nhân ở người chồng, hồ sơ của người vợ vẫn cần một mã để lưu và thanh toán, nên N97.4 ra đời cho trường hợp đó. Vô sinh có thể đến từ nam, từ nữ, từ cả hai hoặc không rõ nguyên nhân; đọc N97 thành “lỗi của người phụ nữ” là hiểu sai mục đích của mã.

N97.9 không có nghĩa là bệnh nặng
Đuôi “không xác định” chỉ phản ánh hồ sơ chưa đủ căn cứ chọn nhóm nguyên nhân. Có thể người bệnh mới ở lần khám đầu, chưa làm đủ thăm dò, hoặc đã thăm dò mà chưa tìm ra. Khoảng một phần tư trường hợp không xác định được lý do cụ thể dù đã kiểm tra đầy đủ.
Tên mã trên giấy tờ đổi từ tháng 7/2026
Thông tư mới dịch lại tên bệnh, nên hai tờ giấy cấp trước và sau 01/07/2026 có thể ghi khác chữ dù cùng một ký hiệu:
| Mã | Cách ghi cũ | Cách ghi từ 01/07/2026 |
|---|---|---|
| N97 (cả nhóm) | Bắt đầu bằng “Vô sinh nữ” | Bắt đầu bằng “Vô sinh ở nữ giới”, ký hiệu giữ nguyên |
| N97.8 | Đuôi “các yếu tố khác” | Đuôi “nguyên nhân khác” |
| N97.9 | Phần cuối ghi “không đặc hiệu” | Đuôi “không xác định” |
Điều 6 của Thông tư cho phép các mã đã ghi trong hồ sơ trước ngày hiệu lực tiếp tục có giá trị. Khi nộp giấy tờ cũ, chỉ cần đối chiếu theo ký hiệu mã, không cần xin cấp lại chỉ vì tên gọi thay đổi.
N96 và chữ “hiếm muộn” trên giấy tờ
Trong phụ lục tiếng Việt, “tình trạng hiếm muộn” theo nghĩa vô sinh tương đối được xếp vào N96, nhóm dành cho người sảy thai liên tiếp, chứ không thuộc N97. Ngoài đời, chữ “hiếm muộn” được dùng rộng hơn nhiều, gần như đồng nghĩa với khó có con.
Vì vậy một người thấy chữ “hiếm muộn” trong câu chuyện của bác sĩ nhưng giấy lại ghi N97, hoặc ngược lại, chưa chắc đã có sai sót. Nên hỏi bác sĩ mã cụ thể dựa trên điều gì. Với người từng có thai rồi mới khó có lại, bài vô sinh thứ phát giải thích cách xếp loại riêng.
Bảng thuật ngữ quốc tế của ICMART (2017) chia vô sinh thành nguyên phát và thứ phát; ICD-11 có mã riêng cho từng dạng, nhưng bản ICD-10 áp dụng trong nước không tách hai dạng này trong N97.
Mã N97 không nói lên điều gì
Mã N97 không phải lời phán “không thể có con”. Định nghĩa dựa trên khoảng thời gian chưa có thai, chứ không dựa trên tiên lượng. Hơn 80% cặp đôi có người vợ dưới 40 tuổi sẽ có thai trong vòng một năm nếu gần gũi đều đặn, còn trong nhóm chưa có tin vui sau 12 tháng, cứ hai cặp thì khoảng một cặp có thai ở năm kế tiếp.
Mã cũng không chỉ ra ai “có vấn đề” và không quyết định phương án điều trị. Cách xử trí phụ thuộc vào lý do, tuổi của vợ, số tháng đã mong con và kết quả của cả hai người. Những lý do thường thấy ở phụ nữ gồm rối loạn phóng noãn, vòi tử cung bị tổn thương, bất thường ở tử cung và lượng nang noãn giảm theo tuổi; bài lý do phụ nữ chậm có thai phân tích kỹ từng lý do.
Mã N97 và chi phí điều trị
Có mã N97 không đồng nghĩa với việc mọi khoản chi được chi trả. Theo khoản 5 Điều 23 Luật Bảo hiểm y tế, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản không thuộc phạm vi được hưởng; Luật sửa đổi số 51/2024/QH15 không thay đổi khoản này. Vì vậy thụ tinh trong ống nghiệm và IUI thường phải dự trù chi phí tự túc.
Với khám, siêu âm và các thăm dò khác, mức chi trả phụ thuộc danh mục dịch vụ, tuyến và hình thức khám của từng nơi; cách chắc chắn là hỏi bộ phận thanh toán trước khi làm. Một chi tiết kỹ thuật: phụ lục đánh dấu N97 ba ký tự là mã không dùng khi đã có mã bốn ký tự cụ thể hơn, nên giấy chỉ ghi “N97” mà thiếu số sau dấu chấm có thể cần nơi cấp ghi bổ sung. Với bảo hiểm sức khỏe thương mại, quyền lợi do hợp đồng quy định; hãy đọc mục loại trừ và hỏi thẳng công ty.
Cầm giấy có mã N97, nên hỏi bác sĩ những gì
Lần tái khám sẽ hiệu quả hơn nếu chuẩn bị sẵn câu hỏi. Đánh giá hiếm muộn thường xem xét phóng noãn, vòi tử cung, tử cung và tinh dịch đồ của người chồng. Các câu hỏi dưới đây bám theo những phần đó:
- Mã chi tiết của tôi là gì, và được chọn dựa trên kết quả nào?
- Nếu là N97.9, tôi còn thiếu thăm dò nào và nên làm theo thứ tự nào?
- Chồng tôi đã cần làm tinh dịch đồ chưa?
- Rụng trứng và dự trữ buồng trứng đã được đánh giá chưa, ví dụ qua chỉ số AMH?
- Vòi tử cung đã được kiểm tra chưa, bằng cách nào?
- Với tuổi và thời gian mong con hiện tại, nên chờ thêm hay thăm dò sâu hơn?
Nên mang theo kết quả cũ, giấy ra viện nếu từng mổ, đơn thuốc đã dùng và ghi chép ngày kinh của ba chu kỳ gần nhất. Hướng xử trí chia thành ba nhóm: dùng thuốc, phẫu thuật và hỗ trợ thụ thai, được chọn sau khi có đủ kết quả của hai vợ chồng.
Khi nào cần đi khám
Nếu đang mong con mà chưa từng đi khám, mốc chung là sau một năm nếu người vợ chưa tới 35 tuổi và sau nửa năm nếu từ 35 tuổi, theo hướng dẫn quốc gia của Bộ Y tế và ASRM. Những trường hợp sau nên khám ngay, không đợi đủ mốc:
- Kinh thưa, mất kinh hoặc chu kỳ rất thất thường.
- Từng viêm vùng chậu, mổ vùng bụng chậu hoặc có thai ngoài tử cung.
- Người vợ trên 40 tuổi.
- Người chồng đã được chẩn đoán có bất thường về tinh trùng.
- Đã có mã N97 nhưng chưa rõ bước tiếp theo.

Phòng khám Phụ sản Alpha tại 53 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình (Thanh Xuân cũ), Hà Nội tiếp nhận các cặp đang mong con: bác sĩ khám phụ khoa, cùng đọc giấy tờ mang theo, tư vấn, và chỉ dẫn nơi làm thăm dò hay điều trị chuyên sâu khi cần. Người bệnh có thể đăng ký lịch hẹn trước khi đến. Thông tin về chỉ dẫn đường tới số 53 Nguyễn Trãi được tổng hợp ở một bài riêng.

Câu hỏi thường gặp
Các câu hỏi dưới đây thường gặp khi người bệnh lần đầu thấy mã N97 trên giấy tờ.
N97 là bệnh gì?
Đây là nhóm chẩn đoán vô sinh ở phụ nữ trong bảng mã ICD-10. Mã này không mô tả mức độ nặng nhẹ hay khả năng có con về sau; bác sĩ dùng mã con để ghi nguồn gốc khi đã xác định được.
N96 khác N97 ở điểm nào?
N96 dành cho người sảy thai liên tiếp, gồm cả vô sinh tương đối. N97 dành cho tình trạng không có thai được và được định nghĩa là loại trừ N96.
Vô sinh nữ N97 có chữa được không?
Câu trả lời phụ thuộc lý do được tìm thấy, tuổi người vợ và kết quả của người chồng. Nhiều trường hợp có thai sau khi điều chỉnh phóng noãn, phẫu thuật hoặc dùng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản ở nơi có giấy phép; một số cặp tự có thai trong thời gian theo dõi.
Giấy cũ cấp trước tháng 7/2026, ghi “không đặc hiệu”, còn dùng được không?
Còn. Điều 6 Thông tư 06/2026 giữ giá trị của mã đã ghi trước ngày hiệu lực; “không đặc hiệu” và “không xác định” cùng là N97.9.
Mã N97 có ảnh hưởng tới công việc hay hồ sơ cá nhân không?
Mã bệnh là thông tin y tế, được dùng trong hồ sơ khám chữa bệnh và thanh toán. Người bệnh có quyền hỏi nơi khám về việc giấy tờ của mình được dùng và chia sẻ ra sao.
Phí khám ban đầu bao nhiêu?
Theo bảng giá công khai của phòng khám Alpha, một lượt khám tiêu chuẩn có giá 300.000 đồng, còn lượt khám với chuyên gia là 500.000 đồng. Giá có thể điều chỉnh theo từng thời kỳ, nên kiểm tra lại khi hẹn lịch.
Kết luận
Mã N97 là điểm xuất phát để hỏi tiếp: mã con là gì, dựa vào kết quả nào, còn thiếu thăm dò gì. Giữ đủ giấy tờ, đi khám cùng chồng và đúng mốc thời gian sẽ giúp các bước sau nhanh và rõ ràng hơn.
Nguồn tham khảo
- WHO, ICD-10 bản 2019, mục N97.
- WHO, Thông tin về vô sinh, 2025.
- Phụ lục danh mục mã kèm Thông tư 06/2026, Bộ Y tế ban hành.
- Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Trang tra cứu ICD-10.
- Quốc hội, Luật 51/2024/QH15 sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế.
- Chính phủ, Nghị định 207/2025/NĐ-CP.
- Quyết định 4128 năm 2016 về dịch vụ sức khỏe sinh sản, Bộ Y tế.
- ICMART, Glossary 2017 về vô sinh.
- Hiệp hội ASRM, khuyến nghị 2021 về thăm dò ở nữ.
- ACOG, Hỏi đáp về đánh giá hiếm muộn.
- CDC, Hỏi đáp về vô sinh.
- NHS, tổng quan, nguyên nhân, các bước thăm dò và hướng chữa.
