
Cập nhật ngày 15/11/2026
Nang Naboth cổ tử cung thực chất là những túi nhỏ ứ chất nhầy, nằm trên bề mặt hoặc trong lớp mô cổ tử cung, hình thành khi miệng các tuyến tiết nhầy bị lớp biểu mô lát phủ kín. Đây là biến đổi lành tính, rất hay gặp ở người từng sinh nở và phụ nữ còn hành kinh. Tài liệu chuyên môn của Bộ Y tế ghi rõ nang Naboth không cần điều trị; can thiệp chỉ đặt ra khi nang gây triệu chứng hoặc chẩn đoán còn chưa chắc chắn.

Vì sao cổ tử cung lại có nang Naboth
Túi nang xuất hiện khi miệng một tuyến tiết nhầy bị bịt lại trong lúc tuyến vẫn tiếp tục tiết dịch. Tuyến bị bịt vì cổ tử cung luôn thay lớp lót bề mặt trong suốt tuổi sinh sản.
Có hai loại biểu mô lót cổ tử cung: biểu mô trụ nhiều tuyến tiết nhầy ở trong ống, biểu mô lát nhiều tầng ở mặt ngoài. Theo thời gian, biểu mô lát dần lan vào thay chỗ biểu mô trụ; hiện tượng sinh lý này gọi là chuyển sản.
Khi biểu mô lát đã che lên nhưng chưa thay hẳn được mô tuyến bên dưới, tuyến vẫn tiết nhầy đều đặn, chất nhầy không có lối ra và lâu ngày phồng thành nang. Những hoàn cảnh hay gặp gồm: chuyển sản sinh lý ở vùng chuyển tiếp, giai đoạn cổ tử cung hồi phục sau sinh, sau một đợt viêm kéo dài ở cổ tử cung, hoặc sau chấn thương nhỏ, kể cả đốt điện hay áp lạnh trước đây.
Nang Naboth vì thế là dấu vết của vùng cổ tử cung đã tự sửa chữa, không phải khối mọc thêm. Bài lộ tuyến độ 1 cũng nhắc tới nang này như một hệ quả khi vùng lộ tuyến thu hẹp dần.
Hình dung tuyến nhầy như chiếc vòi nước bị trùm kín miệng bằng tấm nilon: nước vẫn chảy nhưng không thoát được nên túi phồng lên. Bên trong chủ yếu là chất nhầy, đôi khi lẫn tế bào viêm, nên nang có màu trong, trắng đục hay vàng nhạt.
Ai hay gặp nang Naboth
Chưa có nghiên cứu lớn đếm chính xác tỷ lệ, nhưng dữ liệu sẵn có cho thấy đây là phát hiện rất thường gặp. Một báo cáo thấy nang trên tới 12% phim cộng hưởng từ vùng chậu thường quy. Một nghiên cứu khác tại Hoa Kỳ trên 2.118 mẫu tử cung sau phẫu thuật, trong đó riêng dạng nang có xuất huyết bên trong đã chiếm khoảng 3%. Người từng đốt điện hay áp lạnh cổ tử cung cũng hay có nang, vì quá trình lành sau thủ thuật khiến biểu mô lát phủ lên miệng tuyến.
Đọc con số trên phiếu: 5 mm, 8 mm, 11 mm
Nang Naboth 5 mm, 8 mm hay 11 mm đều nằm trong khoảng kích thước y văn đã mô tả, và con số đơn lẻ không quyết định việc có phải xử lý hay không. Đa số nang Naboth chỉ 0,2 đến 0,3 cm, có nang vượt 1 cm và hiếm khi quá 4 cm; một người có thể có nhiều nang cùng lúc.
Kích thước nang Naboth theo y văn
| Thường gặp | 2-3 mm |
| Có thể gặp | trên 10 mm |
| Hiếm | trên 40 mm |
Thanh dài tương ứng số milimét, không phải tỷ lệ người gặp.
Y văn không đưa ra mốc milimét nào (7 mm hay 10 mm) mà vượt qua là phải đốt. Thay vào đó, bác sĩ dựa vào ba câu hỏi khác. Câu đầu tiên là nang có gây khó chịu không, vì việc xử lý chỉ đặt ra khi có triệu chứng, và đau là lý do thường gặp nhất.
Kế đến là hình dạng có điển hình không: nang nông, nhẵn, dịch trong thì dễ nhận ra, còn khối nằm sâu, nhiều ngăn hay có phần đặc mới cần thêm bước đánh giá. Cuối cùng, bác sĩ xem nang có che khuất cổ tử cung không, vì nang rất to có thể làm méo cổ tử cung, gây khó quan sát hoặc khó lấy mẫu tầm soát.

Hình ảnh nang Naboth khi khám và trên phiếu siêu âm
Nang nông thường thấy ngay khi đặt mỏ vịt, nang sâu chủ yếu được phát hiện tình cờ trên phiếu siêu âm. Qua mỏ vịt, nang hiện ra như một hay vài nốt nhô tròn, nhẵn, màu trong, trắng đục hoặc vàng nhạt, trên mặt nang có thể thấy mạch máu nhỏ. Cách phóng đại bề mặt có trong bài soi cổ tử cung.
Nang nằm sâu thì mắt thường không thấy, nhiều người chỉ biết qua phiếu siêu âm đường âm đạo. Phần lớn phụ nữ có vài nang Naboth nhỏ, và thấy chúng trên siêu âm là chuyện bình thường.
Trên phiếu, cụm “cấu trúc trống âm” hay “dịch trong” nghĩa là bên trong nang là chất lỏng; nang điển hình là một túi nhỏ trống âm. Dòng “thành mỏng, bờ nhẵn” cho biết vỏ nang trơn, tách bạch với mô xung quanh, phù hợp với hình ảnh lành tính. “Không thấy tín hiệu mạch trên Doppler” cũng là chi tiết đáng yên tâm, vì nang Naboth điển hình không có dòng máu bên trong; khối có mạch nuôi mới cần xem kỹ hơn.
Riêng lời “đề nghị đối chiếu lâm sàng” có nghĩa người đọc phiếu muốn bác sĩ phụ khoa xem tận mắt, nhất là khi nang nằm sâu hoặc hình dạng chưa điển hình. Nhiều nang cùng lúc cũng là chuyện thường gặp; cộng hưởng từ chỉ cần trong số ít trường hợp nang sâu hoặc khó phân biệt.
Nang Naboth, polyp và lộ tuyến khác nhau thế nào
Nang Naboth là túi nhầy, polyp là khối mô đặc, lộ tuyến là một mảng biểu mô; cả ba có thể nằm sát nhau nhưng xử lý khác hẳn:
| Tiêu chí | Nang Naboth | Polyp | Lộ tuyến |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Tuyến bị bịt, ứ nhầy thành túi | Khối mô đặc, có hoặc không có cuống | Biểu mô trụ lộ ra mặt ngoài |
| Hình ảnh | Nốt tròn trắng hoặc vàng nhạt | Khối đỏ thò ra từ ống cổ tử cung | Mảng đỏ hồng phủ nhầy |
| Hướng xử lý | Không cần điều trị; khi cần thì chọc nang, đốt mô tuyến | Lấy bỏ khi to, có triệu chứng hay nghi ngờ, gửi giải phẫu bệnh | Chỉ can thiệp khi gây triệu chứng |
Khác biệt đáng nhớ nhất thuộc về polyp: khoảng 1% polyp cổ tử cung có chuyển dạng ác tính, nên polyp thường được lấy bỏ để xét mô, như phân tích trong bài polyp cổ tử cung có cần phẫu thuật không. Lộ tuyến rộng kèm viêm có bài riêng viêm lộ tuyến độ 2; còn hình ảnh một cổ tử cung khỏe mạnh xem ở bài cổ tử cung bình thường.
Nang Naboth có gây hại gì không
Nang Naboth hầu như luôn vô hại, với tiên lượng rất tốt: nang không phải khối tân sinh, không làm nguy cơ ung thư tăng lên và không gắn với tiền ung thư.
Chỉ có hai tình huống hiếm cần cân nhắc kỹ. Tình huống thứ nhất là nang rất to hoặc rất nhiều, nằm sâu, làm cổ tử cung to ra, gây đau khi quan hệ, đau vùng chậu, ra dịch hoặc ra máu thất thường, thậm chí chèn ép bàng quang. Tình huống thứ hai là vài loại u hiếm, nằm sâu và gồm nhiều túi nhầy, có thể giống nang Naboth trên hình ảnh; khi ấy bác sĩ có thể đề nghị chụp cộng hưởng từ, soi hoặc lấy mẫu mô để phân biệt.
Nang Naboth có làm thay đổi lịch tầm soát không
Không. Người có nang vẫn giữ đúng lịch tầm soát ung thư như mọi phụ nữ khác. Điều cần biết là nang hình thành ở vùng nối giữa hai loại biểu mô, cũng chính là vùng được lấy mẫu khi làm tế bào học cổ tử cung.
Vì vậy nang nông có thể vỡ khi que lấy mẫu chạm vào, chất nhầy dính lên mẫu; hiện tượng này đã được mô tả và không gây hại.
Với người không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, Tổ chức Y tế Thế giới (cập nhật 07/2026) khuyến cáo bắt đầu từ 30 tuổi, làm xét nghiệm hiệu năng cao mỗi 5-10 năm. MedlinePlus (Hoa Kỳ, 02/2025) đưa ra ba lựa chọn, cũng từ mốc 30 tuổi: tế bào học mỗi 3 năm, xét nghiệm HPV mỗi 5 năm, hoặc kết hợp cả hai mỗi 5 năm.
Tế bào bất thường thường mất 15-20 năm mới thành ung thư và giai đoạn tiền ung thư hiếm có triệu chứng. Giữ lịch tầm soát mới là điều quyết định; bác sĩ phụ khoa tư vấn mốc phù hợp với tuổi, tiền sử và hướng dẫn nơi làm xét nghiệm khi cần.
Chuẩn bị trước khi đi khám nang Naboth
Không cần chuẩn bị gì đặc biệt, chỉ cần để cổ tử cung ở trạng thái tự nhiên nhất. Trong 24 giờ trước khi khám và lấy mẫu cổ tử cung, nên tránh thụt rửa âm đạo, quan hệ và dùng băng vệ sinh dạng nút.
- Chọn ngày ngoài kỳ kinh; nếu đang ra máu bất thường thì vẫn nên đi khám, không hoãn lại.
- Mang theo phiếu cũ có ghi nang để bác sĩ so sánh.
- Ghi lại triệu chứng nếu có: đau khi gần gũi, ra máu ngoài kỳ kinh, khí hư thay đổi.
- Báo trước nếu có thể đang mang thai, từng có kết quả tầm soát bất thường hoặc từng làm thủ thuật cổ tử cung.
Một buổi khám phụ khoa khi phiếu ghi nang Naboth diễn ra thế nào
Buổi khám gồm hỏi bệnh, quan sát cổ tử cung bằng mỏ vịt và soi phóng đại khi cần; phần thăm khám trực tiếp chỉ vài phút:
- Bác sĩ hỏi tiền sử sinh nở, chu kỳ kinh, thủ thuật cũ và xem phiếu trước đó.
- Người bệnh thay đồ sau rèm, nằm bàn khám.
- Bác sĩ đặt mỏ vịt để quan sát cổ tử cung, số lượng và vị trí các nang.
- Khi hình ảnh chưa rõ, bác sĩ cân nhắc soi cổ tử cung để nhìn bề mặt ở độ phóng đại lớn hơn.
- Bác sĩ giải thích nang chỉ cần theo dõi, cần xử lý hay cần đánh giá thêm.
Phần lớn người được khám chỉ thấy khó chịu nhẹ, giống đau bụng kinh, mỗi người mỗi khác. Bước lấy mẫu mất chưa tới 5 phút, có thể ra chút máu lấm tấm và thường hết sau vài giờ; muốn ngừng giữa chừng thì cứ báo bác sĩ.

Khi nào mới cần xử lý, xử lý ra sao
Chỉ cần xử lý khi nang gây triệu chứng rõ, che khuất cổ tử cung hoặc chưa phân biệt được với tổn thương khác. Nguyên tắc là phải loại trừ tổn thương ác tính trước mọi điều trị, trong khi bản thân nang Naboth thuộc nhóm không cần điều trị. Thủ thuật nào trên cổ tử cung cũng có thể để lại mô sẹo.
| Tình huống | Hướng thường cân nhắc |
|---|---|
| Nang không triệu chứng, hình dạng điển hình | Không cần làm gì thêm, giữ lịch khám và tầm soát như cũ |
| Đi kèm tình trạng viêm ở âm đạo hoặc cổ tử cung | Trị viêm theo đơn bác sĩ; thuốc dùng để hết viêm, không nhằm làm nang biến mất |
| Nang to gây đau, vướng kéo dài hoặc che khuất khi khám | Chọc tháo dịch, kết hợp đốt mô tuyến bằng đốt điện, áp lạnh hay laser |
| Hình ảnh lạ, chưa loại trừ khối khác | Thêm chẩn đoán hình ảnh, soi, lấy mô làm giải phẫu bệnh |
Không tài liệu nào trong danh sách nguồn mô tả thuốc làm nang Naboth teo đi, nên tự dùng thuốc chỉ vì chữ “nang” trên phiếu là không cần thiết. Thông tin về các thủ thuật có tại trang điều trị phụ khoa; chi phí từng thủ thuật được báo rõ trước khi tiến hành.
Sau thủ thuật cần theo dõi gì
Sau khi chọc nang và đốt mô tuyến, bề mặt cổ tử cung cần vài tuần để lành. Hướng dẫn của Bộ Y tế cho nhóm thủ thuật đốt cổ tử cung yêu cầu kiêng quan hệ tối thiểu 4 tuần để vùng đốt không bị cọ xát khi đang lành, và tái khám sau 3 tháng để bác sĩ kiểm tra bề mặt cổ tử cung đã lành chưa. Trong thời gian này, nếu sốt quá 2 ngày, ra máu nhiều, khí hư nhiều có mùi lạ hoặc đau bụng dưới nhiều thì cần quay lại ngay.
Nang Naboth và những điều hay bị hiểu sai
Nhiều nỗi lo đến từ những niềm tin sai lặp lại trên mạng, trong khi y văn nói khác. Phổ biến nhất là ý nghĩ nang để lâu sẽ chuyển thành ung thư; thực tế, nang được lót bởi một lớp tế bào không có dấu hiệu phân bào hay bất thường, và không liên quan đến ác tính. Cũng có người cho rằng có nang là do vệ sinh kém hoặc lây qua quan hệ, nhưng nang thuộc nhóm biến đổi sinh lý, xuất hiện khi cổ tử cung tự tái tạo, chứ không phải bệnh lây.
Một hiểu lầm khác là đốt xong thì sẽ không bao giờ có nang nữa. Ngược lại, chính đốt điện hay áp lạnh có thể tạo điều kiện cho nang mới hình thành, và thủ thuật nào cũng có nguy cơ để lại mô sẹo.
Khi nào nên đi khám sớm hơn lịch hẹn
Bản thân nang không phải lý do đi khám gấp. Nếu phiếu chỉ ghi nang Naboth và không thấy khó chịu gì, chỉ cần đem phiếu theo khi khám định kỳ lần sau. Các dấu hiệu đi kèm sau mới đáng chú ý:
- Ra máu sau khi gần gũi, hoặc ra máu lấm tấm giữa chu kỳ nhiều lần: hẹn khám trong vài ngày để tìm nguyên nhân như polyp, viêm.
- Nặng tức âm đạo, đau vùng chậu kéo dài: đi khám để xem nang nằm đâu, có bao nhiêu, đồng thời tìm bệnh khác.
- Ra máu khi đã mãn kinh hoặc trong thai kỳ: đi khám sớm, đừng vội cho là do nang.
Câu hỏi thường gặp
Có nang Naboth thì mang thai được không?
Chưa có ghi nhận nang Naboth thông thường làm giảm khả năng thụ thai. Y văn chỉ nhắc ca rất hiếm nang khổng lồ cản trở chuyển dạ, khi ấy có thể chọc tháo dịch để sinh thường.
Nang có tự mất đi không?
Có thể. Nang thường tự hết theo thời gian, và phần lớn nang hầu như không to thêm.
“U nang cổ tử cung” có luôn là nang Naboth?
Thường là vậy, vì đây là loại nang gặp nhiều nhất ở cổ tử cung. Dù vậy, vẫn có vài tổn thương hiếm hơn dễ bị nhầm với nang Naboth, gồm nang ống Gartner và các nang bẩm sinh, ổ lạc nội mạc (nhất là khi nang màu sẫm) và u xơ tử cung thoái hóa dạng nang.
Khi phiếu chỉ ghi chung chung “nang cổ tử cung”, hãy hỏi bác sĩ đó là loại nang nào.
Nang Naboth có làm ra nhiều khí hư không?
Nang nhỏ thông thường không làm thay đổi khí hư. Ra dịch chỉ gặp ở số ít ca nang to hoặc phức tạp, nên khí hư nhiều, đổi màu, có mùi cần tìm nguyên nhân khác như viêm.
Nang Naboth bị vỡ thì có sao không?
Không có hậu quả đáng kể. Nang nông có thể vỡ khi chạm que lấy mẫu, chất nhầy chảy ra; các nguồn xác tín không ghi nhận nang vỡ dẫn tới viêm lan lên trên hay tắc vòi trứng.
Có nang Naboth có cần kiêng quan hệ không?
Khi nang chưa cần xử lý thì không phải kiêng. Việc kiêng chỉ đặt ra sau thủ thuật chọc và đốt, tối thiểu 4 tuần; đau khi gần gũi kéo dài thì nên đi khám.
Kết luận
Nang Naboth là vết tích lành tính của quá trình cổ tử cung tự đổi mới và phần lớn không cần điều trị. Điều đáng bận tâm là triệu chứng đi kèm và lịch tầm soát, không phải con số milimét.
Phòng khám Phụ sản Alpha tại 53 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình (Thanh Xuân cũ), Hà Nội thực hiện khám phụ khoa và, khi có chỉ định, soi cổ tử cung; với phiếu ghi nang Naboth, bác sĩ quan sát trực tiếp rồi giải thích nang chỉ cần theo dõi hay phải xử lý. Phí khám phụ khoa là 300.000đ/lần (khám tiêu chuẩn) hoặc 500.000đ/lần (khám chuyên gia), nội dung khám giống hệt, mức giá tuỳ bác sĩ khám; biểu phí công khai này có lúc được cập nhật, nên hãy hỏi lại khi đặt hẹn, chi tiết ở bảng giá khám phụ sản Alpha. Trường hợp cần can thiệp, khoản phí này được báo trước để người bệnh cân nhắc. Trước khi đi, có thể đọc thêm về khám phụ khoa Thanh Xuân để không bị lạc đường.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế, Quyết định 315/QĐ-BYT ngày 29/01/2015: tài liệu chuyên môn sản phụ khoa, phần về nang Naboth, polyp và lộ tuyến (tr. 123-127)
- NCBI Bookshelf, StatPearls: Nabothian Cyst, bản cập nhật 17/02/2025
- MedlinePlus (Hoa Kỳ): Nabothian cyst, mục bách khoa y khoa
- Newcastle Hospitals NHS: tờ thông tin người bệnh về lộ tuyến và nang Naboth
- NHS: trang hướng dẫn buổi lấy mẫu tầm soát cổ tử cung
- MedlinePlus (Hoa Kỳ): Pap test, bản cập nhật 02/2025
- Radiopaedia: mục tra cứu chẩn đoán hình ảnh về nang Naboth, bản sửa 29/06/2024
- Tổ chức Y tế Thế giới: tờ thông tin về ung thư cổ tử cung, cập nhật 07/2026
