Xét nghiệm HPV genotype PCR: 14 type, cách đọc kết quả

PGS.TS.BS Phạm Thị Thanh Hiền
Tham vấn y khoaPGS.TS.BS Phạm Thị Thanh HiềnNguyên Phó Giám đốc Trung tâm tư vấn Sức khoẻ sinh sản Kế hoạch hoá gia đình, Bệnh viện Phụ sản Trung ương
Xem hồ sơ

Cập nhật ngày 15/11/2026

Xét nghiệm HPV genotype PCR trên hệ thống tự động dùng máy nhân bản gen để dò DNA của 14 type HPV có khả năng gây ung thư trong mẫu phết lấy từ cổ tử cung, đồng thời gọi tên riêng HPV 16 và HPV 18. Phiếu trả về vì vậy thường có ba ô kết quả: HPV 16, HPV 18 và nhóm 12 type còn lại. Ô nào dương tính sẽ quyết định bước tiếp theo: soi cổ tử cung ngay, hay đọc thêm tế bào rồi hẹn theo dõi.

Tên gọi genotype PCR trên hệ thống tự động nói lên điều gì

Cái tên dài gồm ba phần, mỗi phần chỉ một đặc điểm. “PCR” là kỹ thuật nhân bản một đoạn gen đích lên hàng triệu lần để máy đọc được tín hiệu; với real-time PCR, tín hiệu được đo ngay trong lúc nhân bản. “Genotype” (định type) cho biết virus thuộc type nào, không dừng ở mức có hoặc không. “Hệ thống tự động” nghĩa là các khâu tách DNA, pha phản ứng, chạy máy và đọc kết quả được thực hiện trên một dây chuyền khép kín, hạn chế thao tác tay.

Tài liệu chuyên môn năm 2024 của Bộ Y tế (ban hành kèm Quyết định 3792/QĐ-BYT) xếp loại này vào nhóm “định týp phân tầng nguy cơ”: phiếu phải báo ít nhất HPV 16, HPV 18, có thể kèm 12 type nguy cơ cao khác, và dùng được làm xét nghiệm đầu tay đơn lẻ hoặc phối hợp với tế bào học. Văn bản ghi đến cuối năm 2024 đã có 5 xét nghiệm thuộc loại này được cơ quan quản lý quốc tế phê duyệt hoặc xác nhận sơ bộ cho sàng lọc đầu tay.

Trong mỗi lần chạy còn có một kênh gọi là chứng nội, dò gen của chính người làm để chắc mẫu có đủ tế bào. Kênh này không đạt thì phiếu ghi “không hợp lệ”, nghĩa là chưa thể kết luận gì về virus và cần lấy mẫu mới.

14 type nguy cơ cao, và vì sao 16 với 18 có ô riêng

Các type nguy cơ cao không mạnh ngang nhau. Nếu chia type theo phần đóng góp vào ung thư tế bào vảy cổ tử cung, HPV 16 đứng riêng một nhóm với khoảng 60% số ca. Nhóm kế tiếp là HPV 18 (khoảng 15%) và HPV 45 (khoảng 5%). Nhóm 33, 31, 52, 58, 35, vốn họ hàng gần với type 16, cộng lại khoảng 15%; nhóm cuối gồm 39, 51, 59, 56, 68 chiếm khoảng 5%.

Con số khiến HPV 16 một mình nặng ký gần bằng mọi type còn lại cộng lại. Vì thế, người nhiễm HPV 16 hoặc 18 có nguy cơ tổn thương CIN 3 tiềm ẩn đủ cao để được soi cổ tử cung, kể cả khi tế bào học trông bình thường. Ô nhóm 12 type thì khác: nó chỉ cho biết có ít nhất một type trong nhóm, không nói đó là type nào.

Bảng 14 type không gồm HPV 6 và 11. Đây là hai type nguy cơ thấp phổ biến nhất, gây u nhú sinh dục chứ không dẫn tới ung thư, vì thế phiếu âm tính chẳng nói được gì về hai type này.

Xem nhanh video
Nhiễm HPV nguy cơ cao nhưng bác sĩ bảo chưa cần điều trị: tại sao có virus lại không có thuốc điề…ThS.BSNT Đỗ Văn HảoXem trên Facebook

So với HPV định tính, Pap và xét nghiệm mRNA

Khác biệt nằm ở thông tin phiếu mang lại và việc cần làm khi dương tính. Bảng dưới đặt bốn loại thường gặp cạnh nhau theo mô tả trong hướng dẫn chuyên môn hiện hành:

Tiêu chíHPV DNA định tínhHPV DNA định type phân tầngHPV mRNATế bào học (Pap)
Thứ được tìmDNA của nhóm 14 type, trả lời chung một ôDNA, có ô riêng cho 16 và 18Bản phiên mã của gen gây biến đổi tế bàoHình thái tế bào cổ tử cung
Khi dương tínhCần thêm một bước phân tầngÔ 16/18 tự nó là bước phân tầngCần thêm bước phân tầngCó thể cần HPV hoặc soi
Lưu ý riêngĐộ nhạy cao, âm tính rất đáng tinPhiếu chia ô khác nhau giữa các hệ thốngCó thể âm tính trong 2-4 tuần đầu sau nhiễm; chỉ dùng mẫu do nhân viên y tế lấyPhụ thuộc chất lượng phết và người đọc

Hai loại HPV và tế bào học có thể chạy trên cùng một lọ dung dịch, gọi là co-test. Khuyến cáo quốc tế hiện nay ưu tiên HPV DNA làm bước sàng lọc đầu tiên và chấp nhận định type từng phần như một cách phân tầng người dương tính, đặc biệt ở nơi khó tiếp cận soi cổ tử cung.

Những tình huống bác sĩ đề nghị làm định type

Có ba tình huống chính: sàng lọc định kỳ, làm rõ một phiếu tế bào học bất thường, và theo dõi người đã xử lý tổn thương ở cổ tử cung. Ở tình huống đầu, Bộ Y tế áp dụng xét nghiệm HPV từ năm 25 tuổi đến năm 65 tuổi, trong đó nhóm 30-49 được ưu tiên, và nếu âm tính thì 5 năm sau mới cần làm lại. WHO đặt mốc bắt đầu muộn hơn, từ 30 tuổi với chu kỳ 5-10 năm, và sớm hơn với phụ nữ có HIV.

Ở tình huống thứ hai, phiếu tế bào học ghi biến đổi nhẹ (thường gặp nhất là ASC-US) sẽ được làm HPV để quyết định có soi ngay hay không. Ở tình huống thứ ba, nguy cơ ở người đã điều trị CIN 2, CIN 3 vẫn cao hơn bình thường trong ít nhất 25 năm, vì vậy cứ 3 năm họ lại làm HPV một lần suốt khoảng thời gian đó. Người dưới 25 tuổi thường không được xét nghiệm HPV thường quy, vì nhiễm thoáng qua ở lứa tuổi này rất phổ biến; danh sách đối tượng cụ thể có trong bài những ai cần được sàng lọc định kỳ.

Chuẩn bị trước buổi hẹn và cách lấy mẫu

Thông thường, bác sĩ hoặc nữ hộ sinh lấy mẫu ngay trên bàn khám, mất vài phút. Người lấy mẫu đặt mỏ vịt, đưa bàn chải vào lỗ cổ tử cung, xoay nhẹ năm vòng rồi khuấy bàn chải trong lọ dung dịch bảo quản. Không lấy mẫu vào lúc đang có viêm cấp đường sinh dục hoặc đang ra máu. Mấy việc nên làm trước buổi hẹn:

  • Chọn ngày đã hết kinh hẳn.
  • Không đặt thuốc, không thụt rửa, không dùng gel bôi trơn trong 24 giờ trước đó.
  • Tránh quan hệ trong 24 giờ trước khi lấy mẫu.
  • Mang theo phiếu HPV, tế bào học và giấy ra viện của lần điều trị cổ tử cung trước (nếu có).

Mẫu tự lấy là lựa chọn thứ hai. Người phụ nữ tự đưa que lấy mẫu vào âm đạo; tại Hoa Kỳ, từ tháng 5/2024 cách này được phép thực hiện ngay tại cơ sở y tế với một số xét nghiệm HPV. Mẫu tự lấy không dùng được cho xét nghiệm mRNA và không đọc được tế bào học.

Phòng thủ thuật phụ khoa riêng tư tại Phòng khám Phụ sản Alpha, bàn khám và rèm che
Lấy mẫu cổ tử cung được thực hiện trong phòng riêng, có rèm che, chỉ trong vài phút.

Đọc phiếu: từng tổ hợp ô và bước thường gặp tiếp theo

Ô 16 hoặc 18 dương tính dẫn tới soi cổ tử cung; chỉ ô nhóm khác dương tính thì thường đọc thêm tế bào trước. Bảng dưới gom các tổ hợp hay gặp:

Phiếu ghiBước thường được bàn tới
Ba ô âm tính, chứng nội đạtHẹn lại sau 5 năm, có thể sớm hơn nếu tiền sử có phiếu bất thường
Không hợp lệLấy mẫu lại, chưa kết luận
HPV 16 dương tính (có hoặc không kèm ô khác)Soi cổ tử cung, sinh thiết vùng nghi ngờ
HPV 18 dương tínhSoi cổ tử cung như với HPV 16
Chỉ nhóm 12 type, tế bào học bình thườngThường hẹn xét nghiệm lại sau khoảng 1 năm
Chỉ nhóm 12 type, tế bào học bất thườngSoi cổ tử cung, mức khẩn tùy kết quả tế bào

Khi hai ô cùng dương tính, cách xử trí đi theo ô nguy cơ cao hơn. Hai người cầm phiếu giống hệt nhau vẫn có thể nhận lời hẹn khác nhau, vì bác sĩ còn xét tuổi, các lần sàng lọc trước và những lần điều trị cũ. Thêm một điều nhiều người lo: phiếu dương tính không có nghĩa là bạn đời không chung thủy, vì virus có thể ẩn nhiều năm trước khi được phát hiện.

Bác sĩ nữ Phòng khám Phụ sản Alpha giải thích phiếu kết quả cho khách tại bàn tư vấn
Bác sĩ đặt phiếu định type cạnh các lần sàng lọc trước để chọn lịch hẹn.

Ngưỡng nguy cơ phía sau mỗi lời hẹn

Lời hẹn “soi ngay” hay “một năm nữa làm lại” không do cảm tính mà dựa trên con số nguy cơ. Cơ sở đủ điều kiện được khuyến khích dùng mô hình phân tầng công bố năm 2019, xây dựng từ dữ liệu theo dõi hơn 1,5 triệu phụ nữ trong hơn 10 năm. Mỗi người được ước tính khả năng đang có tổn thương CIN 3 trở lên ngay lúc này, dựa trên phiếu hiện tại, các phiếu trước và tiền sử.

Nếu nguy cơ tức thời từ 4% đến 24%, hoặc phiếu báo HPV 16, 18, bước tiếp là soi và sinh thiết. Từ 25% đến 59%, bác sĩ có thể soi sinh thiết hoặc điều trị luôn. Từ 60% trở lên thì ưu tiên điều trị ngay. Dưới 4%, hệ thống chuyển sang nhìn nguy cơ trong 5 năm tới: trên 0,55% thì làm lại HPV sau 1 năm, từ 0,15% đến 0,55% thì sau 3 năm, dưới 0,15% thì sau 5 năm. Hiện đã có ứng dụng giúp bác sĩ tính các ngưỡng này.

Cách nhìn này giải thích vì sao hai phụ nữ cùng có ô nhóm 12 type dương tính lại nhận lời hẹn khác nhau: người từng có phiếu âm tính năm năm trước có nguy cơ thấp hơn người chưa bao giờ được sàng lọc.

Sau khi dương tính: lộ trình từng bước

Phần lớn người dương tính đi qua các bước dưới đây, dừng lại ở bước nào tùy kết quả của bước trước:

  1. Mang phiếu cùng kết quả các lần sàng lọc trước tới bác sĩ phụ khoa.
  2. Đọc tế bào học từ chính lọ mẫu cũ, hoặc lấy mẫu mới nếu chưa có.
  3. Soi cổ tử cung khi ô 16/18 dương tính hoặc tế bào bất thường.
  4. Sinh thiết vùng nghi ngờ để giải phẫu bệnh xếp mức CIN 1, 2 hay 3.
  5. CIN 1 thường được theo dõi; CIN 2-3 thường được cắt bỏ vùng tổn thương.
  6. Sau điều trị, làm xét nghiệm có HPV định kỳ theo lịch bác sĩ hẹn.

Về bước 3 và 4, bài soi cổ tử cung cùng hướng dẫn sinh thiết cổ tử cung mô tả chi tiết từng thủ thuật. Cách điều trị CIN 2-3 phổ biến là cắt vùng tổn thương bằng vòng điện, tức LEEP; ngoài ra còn có áp lạnh, áp nhiệt, đốt điện và laser. Trên 90% ca nhiễm HPV đào thải virus trong 2 năm và ung thư xâm lấn thường chỉ xuất hiện sau 10-15 năm nhiễm kéo dài, nên đi đúng lịch hẹn quan trọng hơn lo lắng.

Những hiểu lầm thường gặp quanh phiếu genotype

Hiểu lầm: HPV 16 dương tính là đã có ung thư. Phiếu chỉ cho biết đang có virus. Kết quả dương tính không đồng nghĩa với việc đã mang tổn thương ác tính hay tiền ác tính, mà chỉ báo nguy cơ cao hơn về sau; muốn biết cổ tử cung có tổn thương hay không phải nhờ soi và lấy mẫu mô.

Hiểu lầm: có thuốc diệt được HPV. Hiện chưa có cách điều trị chính virus. Điều trị nhắm vào tổn thương mà virus gây ra, như tổn thương tiền ác tính hay u nhú sinh dục, còn virus thường được cơ thể tự loại bỏ.

Hiểu lầm: lần này âm tính thì từ nay không cần làm nữa. Âm tính là tín hiệu tốt, nguy cơ CIN 3 trong 5 năm sau đó rất thấp, nhưng nhiễm mới hoặc virus tái hoạt động vẫn có thể xảy ra, nên lịch 5 năm vẫn cần giữ cho tới khi bác sĩ cho dừng.

Khi nào cần đi khám sớm, không chờ lịch sàng lọc

Sàng lọc dành cho người chưa có biểu hiện gì; có dấu hiệu thì cần khám trực tiếp. Nên hẹn bác sĩ phụ khoa sớm nếu gặp:

  • Chảy máu bất thường: sau quan hệ, ngoài kỳ kinh, hoặc khi đã mãn kinh.
  • Khí hư tăng nhiều hoặc đổi mùi rõ rệt.
  • Đau lưng, đau chân hay đau vùng chậu dai dẳng, sụt cân không rõ lý do.
  • Phiếu báo HPV 16 hoặc 18 nhưng chưa được hẹn soi.
Bác sĩ nam Phòng khám Phụ sản Alpha trao đổi với khách tại bàn tư vấn
Triệu chứng mới xuất hiện cần được khám, dù phiếu gần nhất âm tính.

Câu hỏi thường gặp

Ô “HPV nguy cơ cao khác” dương tính có đáng lo không?

Có cần theo dõi nhưng thường chưa phải soi ngay. Nhóm này gồm 12 type, mỗi type góp phần nhỏ vào số ca ung thư; nếu tế bào học bình thường, lời hẹn hay gặp là làm lại sau khoảng một năm.

Phiếu ghi HPV 18/45 chung một ô là sao?

Một số hệ thống gộp hai type này vì chúng gần nhau và cùng liên quan tới ung thư biểu mô tuyến. Cách đọc vẫn như ô 18: dương tính thì bác sĩ thường đề nghị soi.

Xét nghiệm định type mất bao lâu có kết quả?

Phụ thuộc nơi làm và lịch chạy máy; hệ thống tự động có thể chạy nhiều mẫu cùng lúc, nhưng nếu mẫu phải gửi đi nơi khác thì thời gian kéo dài hơn. Nên hỏi trước ngày trả phiếu và người sẽ giải thích.

Từng dương tính, lần sau âm tính thì đã hết hẳn chưa?

Thường là cơ thể đã kiểm soát được virus. Tuy vậy vẫn có người dương tính trở lại sau nhiều năm, nên lịch hẹn tiếp theo vẫn do bác sĩ quyết định dựa trên toàn bộ tiền sử.

Đã tiêm phòng HPV có cần làm định type?

Có. Vắc xin không bao phủ đủ 14 type nguy cơ cao, nên người đã tiêm vẫn sàng lọc theo lịch như người chưa tiêm; thông tin về loại 9 chủng được tổng hợp ở trang vắc xin HPV 9 chủng. Chi phí của loại định type được so sánh trong bài xét nghiệm HPV bao nhiêu tiền.

Đang mang thai có làm được không?

Lấy mẫu cổ tử cung vẫn làm được khi mang thai; phụ nữ mang thai vẫn nên sàng lọc theo lịch thường quy. Nếu phải soi hay điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm, thường hạn chế điều trị cho tới sau sinh.

Kết luận

Giá trị lớn nhất của loại định type là chia người dương tính thành hai nhóm ngay từ phiếu đầu tiên: nhóm có HPV 16, 18 cần soi, nhóm còn lại thường đọc thêm tế bào rồi theo dõi. Ai đã có phiếu từ bất kỳ nơi nào có thể mang tới Phòng khám Phụ sản Alpha (53 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình (Thanh Xuân cũ), Hà Nội), nơi bác sĩ phụ khoa đọc lại phiếu, khám và khi có chỉ định thì thực hiện soi cổ tử cung, sinh thiết hoặc LEEP; danh mục thủ thuật đầy đủ nằm trong mục điều trị phụ khoa. Lần đầu đến khám, chị em nên xem qua bài về Phụ Sản Alpha ở Thanh Xuân.

Nguồn tham khảo

Nội dung tham khảo, đã được bác sĩ thẩm định. Bài viết được biên soạn và kiểm duyệt chuyên môn theo quy trình biên tập của Phòng Khám Phụ Sản Alpha, chỉ mang tính tham khảo và không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ. Xem miễn trừ trách nhiệm y khoa. Nếu có triệu chứng bất thường, bạn hãy đến thăm khám trực tiếp hoặc gọi hotline 082 248 62 62.

Nội dung khác

Cách tính ngày rụng trứng: công thức, bảng tra và ví dụ

Cách tính ngày rụng trứng: công thức, bảng tra và ví dụ

Cách tính ngày rụng trứng đơn giản là lấy tổng số ngày của một chu kỳ rồi bớt đi 14: chu kỳ 28 ngày thì trứng rụng quanh ngày 14, chu kỳ 30 ngày quanh ngày 16, chu kỳ 35 ngày quanh ngày 21. Ngày 1 là ngày đầu tiên có máu kinh chảy ra…

Tắc vòi trứng: dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán

Tắc vòi trứng: dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán

Tắc vòi trứng nghĩa là lòng vòi bị hẹp hoặc bít ở một vòi hoặc cả đôi, nên trứng và tinh trùng khó gặp nhau, hoặc phôi mới hình thành không tìm được đường về buồng tử cung. Bệnh thường im lặng: đa số người chỉ biết khi mong con lâu mà chưa có thai,…

Đau vùng chậu ở nữ: nguyên nhân, dấu hiệu và khi nào đi khám

Đau vùng chậu ở nữ: nguyên nhân, dấu hiệu và khi nào đi khám

Đau vùng chậu là chỗ đau nằm ở phần thấp nhất của ổ bụng, khoảng giữa rốn và xương mu, đôi khi lan ra lưng dưới, mông hoặc mặt trong đùi. Với phụ nữ, nguồn đau có thể là tử cung hay hai bên phần phụ, nhưng cũng có thể từ bàng quang, ruột hay…

Dính buồng tử cung: dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Dính buồng tử cung: dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Dính buồng tử cung nghĩa là bên trong tử cung xuất hiện mô sẹo, khiến thành trước và thành sau dính vào nhau, lòng tử cung bị thu hẹp một phần hoặc gần như kín hoàn toàn. Trong y văn, khi các dải dính này gây ra triệu chứng như kinh ít, mất kinh, khó…

Tử cung đôi là gì: dấu hiệu, chẩn đoán, ảnh hưởng thai kỳ

Tử cung đôi là gì: dấu hiệu, chẩn đoán, ảnh hưởng thai kỳ

Tử cung đôi là dị dạng bẩm sinh trong đó có hai thân tử cung tách biệt, mỗi bên thường có một buồng, một vòi trứng và một buồng trứng riêng. Tình trạng này hiếm gặp, khoảng 3 trong 1.000 phụ nữ, và nhiều người sống cả đời mà không biết. Phần lớn vẫn có…

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): dấu hiệu, chẩn đoán, xử trí

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): dấu hiệu, chẩn đoán, xử trí

Hội chứng buồng trứng đa nang (viết tắt PCOS) thuộc nhóm bệnh nội tiết và chuyển hóa kéo dài, hay gặp ở nữ giới trong tuổi sinh sản. Biểu hiện hay thấy nhất là kinh thưa hoặc không đều, mụn và rậm lông do nội tiết tố nam cao, kèm khó có thai vì trứng…

Dấu hiệu u nang buồng trứng và khi nào cần đi khám

Dấu hiệu u nang buồng trứng và khi nào cần đi khám

Đa số người có nang ở buồng trứng chẳng thấy dấu hiệu gì: họ vẫn sinh hoạt, hành kinh như thường và chỉ biết mình có nang khi đi khám vì một lý do khác. Dấu hiệu thường lộ ra khi nang đủ lớn để chèn vào cơ quan bên cạnh, khi nang chảy máu,…

Nội mạc tử cung dày bao nhiêu mm là bất thường?

Nội mạc tử cung dày bao nhiêu mm là bất thường?

Nội mạc tử cung dày nghĩa là lớp lót trong lòng tử cung đo được dày hơn mức thường gặp ở đúng thời điểm đo. Chẳng có con số chung cho mọi người: 14 mm ở tuần cuối trước kỳ kinh là bình thường, nhưng 14 mm ở người đã mãn kinh lại cần được…

Nội mạc tử cung là gì? Cấu tạo, chức năng, độ dày theo chu kỳ

Nội mạc tử cung là gì? Cấu tạo, chức năng, độ dày theo chu kỳ

Lớp lót mềm phủ kín mặt trong buồng tử cung được gọi là nội mạc tử cung, tên khác là niêm mạc tử cung. Mỗi tháng lớp này dày lên để sẵn sàng đón phôi; nếu không có thai, phần dày ấy bong ra và chảy ra ngoài thành kinh nguyệt. Độ dày của nó…

Đau bụng dưới bên phải ở nữ là bị gì? Khi nào cần cấp cứu

Đau bụng dưới bên phải ở nữ là bị gì? Khi nào cần cấp cứu

Với phụ nữ, cơn đau ở góc bụng dưới phía phải có thể bắt nguồn từ ruột thừa, buồng trứng hoặc vòi trứng cùng bên, niệu quản hay đại tràng, nên chỉ riêng vị trí đau chưa đủ để gọi tên bệnh. Hai nguyên nhân cần loại trừ trước vì có thể phải xử trí…

Cấy que tránh thai tác dụng phụ gì, khi nào cần tháo que?

Cấy que tránh thai tác dụng phụ gì, khi nào cần tháo que?

Mang que cấy ở cánh tay thường kéo theo vài thay đổi, và điều gần như ai cũng gặp là kinh nguyệt đổi kiểu: có người mất kinh, có người ra máu thưa, có người ra lai rai nhiều ngày. Phần lớn thay đổi này không gây hại, còn biến chứng do thủ thuật như…

Nên đặt vòng hay cấy que tránh thai? So sánh để chọn phù hợp

Nên đặt vòng hay cấy que tránh thai? So sánh để chọn phù hợp

Không có đáp án chung cho câu hỏi nên đặt vòng hay cấy que tránh thai. Cả hai đều thuộc nhóm ngừa thai hiệu quả cao: dưới 1% người dùng có thai ngoài ý muốn trong 12 tháng đầu. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào thời gian muốn ngừa thai, việc có chấp nhận…

Tìm kiếm

Liên hệ đặt lịch

Dịch vụ cần khám
Ngày khám dự kiến
Giờ khám

Phòng khám sẽ liên hệ lại sớm nhất có thể để xác nhận ngày giờ khám và giải đáp thắc mắc trước khi đến. Cần hỗ trợ ngay, vui lòng gọi hotline 0822 486 262.

Đặt lịchZalo